कर्मैवात्मानमज्ञानिनं करोति, ज्ञानावरणाख्यकर्मोदयमन्तरेण तदनुपपत्तेः । कर्मैव ज्ञानिनं
करोति, ज्ञानावरणाख्यकर्मक्षयोपशममन्तरेण तदनुपपत्तेः । कर्मैव स्वापयति, निद्राख्यकर्मोदय-
मन्तरेण तदनुपपत्तेः । कर्मैव जागरयति, निद्राख्यकर्मक्षयोपशममन्तरेण तदनुपपत्तेः । कर्मैव
सुखयति, सद्वेद्याख्यकर्मोदयमन्तरेण तदनुपपत्तेः । कर्मैव दुःखयति, असद्वेद्याख्यकर्मोदयमन्तरेण
तदनुपपत्तेः । कर्मैव मिथ्याद्रष्टिं करोति, मिथ्यात्वकर्मोदयमन्तरेण तदनुपपत्तेः । कर्मैवासंयतं
vistārathī paṇ [जीवस्य जीवरूपं] jīvanun jīvarūp [खलु] nishchayathī [लोकमात्रं जानीहि] lokamātra jāṇ; [ततः] tenāthī [किं सः हीनः अधिकः वा] shun te hīn athavā adhik thāy chhe? [द्रव्यम् कथं करोति] to pachhī (ātmā) dravyane (arthāt dravyarūp ātmāne) kaī rīte kare chhe?
[अथ] athavā jo ‘[ज्ञायकः भावः तु] gnāyak bhāv to [ज्ञानस्वभावेन तिष्ठति] gnānasvabhāve sthit rahe chhe’ [इति मतम् ] em mānavāmān āve, [तस्मात् अपि] to em paṇ [आत्मा स्वयं] ātmā pote [आत्मनः आत्मानं तु] potānā ātmāne [न करोति] karato nathī em ṭhare chhe!
(ā rīte kartāpaṇun sādhavā māṭe vivakṣhā palaṭīne je pakṣha kahyo te ghaṭato nathī.) (ā pramāṇe, karmano kartā karma ja mānavāmān āve to syādvād sāthe virodh āve chhe; māṭe ātmāne agnān-avasthāmān kathañchit potānā agnānabhāvarūp karmano kartā mānavo, jethī syādvād sāthe virodh āvato nathī.)
ṭīkāḥ — (ahīn pūrvapakṣha ā pramāṇe chheḥ) ‘‘karma ja ātmāne agnānī kare chhe, kāraṇ ke gnānāvaraṇ nāmanā karmanā uday vinā tenī ( – agnānanī) anupapatti chhe; karma ja (ātmāne) gnānī kare chhe, kāraṇ ke gnānāvaraṇ nāmanā karmanā kṣhayopasham vinā tenī anupapatti chhe; karma ja suvāḍe chhe, kāraṇ ke nidrā nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe; karma ja jagāḍe chhe, kāraṇ ke nidrā nāmanā karmanā kṣhayopasham vinā tenī anupapatti chhe; karma ja sukhī kare chhe, kāraṇ ke shātāvedanīy nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe; karma ja duḥkhī kare chhe, kāraṇ ke ashātāvedanīy nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe; karma ja mithyādraṣhṭi
484