kahānajainashāstramāḷā ]
तिष्ठति, तथा तिष्ठंश्च ज्ञायककर्तृत्वयोरत्यन्तविरुद्धत्वान्मिथ्यात्वादिभावानां न कर्ता भवति, भवन्ति च मिथ्यात्वादिभावाः, ततस्तेषां कर्मैव कर्तृ प्ररूप्यत इति वासनोन्मेषः स तु नितरामात्मात्मानं करोतीत्यभ्युपगममुपहन्त्येव । ततो ज्ञायकस्य भावस्य सामान्यापेक्षया ज्ञानस्वभावावस्थितत्वेऽपि कर्मजानां मिथ्यात्वादिभावानां ज्ञान- समयेऽनादिज्ञेयज्ञानभेदविज्ञानशून्यत्वात् परमात्मेति जानतो विशेषापेक्षया त्वज्ञानरूपस्य ज्ञानपरिणामस्य करणात्कर्तृत्वमनुमन्तव्यं; तावद्यावत्तदादिज्ञेयज्ञानभेदविज्ञानपूर्णत्वादात्मानमेवात्मेति जानतो विशेषापेक्षयापि ज्ञानरूपेणैव ज्ञानपरिणामेन परिणममानस्य केवलं ज्ञातृत्वात्साक्षाद- कर्तृत्वं स्यात्
sthit raheto thako, gnāyakapaṇāne ane kartāpaṇāne atyant viruddhatā hovāthī, mithyātvādi bhāvono kartā thato nathī; ane mithyātvādi bhāvo to thāy chhe; tethī temano kartā karma ja chhe em prarūpaṇ karavāmān āve chhe’’ — āvī je vāsanā (abhiprāy, valaṇ) pragaṭ karavāmān āve chhe te paṇ ‘ātmā ātmāne kare chhe’ evī (pūrvokta) mānyatāne atishayapaṇe haṇe ja chhe (kāraṇ ke sadāy gnāyak mānavāthī ātmā akartā ja ṭharyo).
māṭe, gnāyak bhāv sāmānya apekṣhāe gnānasvabhāve avasthit hovā chhatān, karmathī utpanna thatā mithyātvādi bhāvonā gnānasamaye, anādikāḷathī gney ane gnānanā bhedavignānathī shūnya hovāne līdhe, parane ātmā tarīke jāṇato evo te (gnāyak bhāv) visheṣh apekṣhāe agnānarūp gnānapariṇāmane karato hovāthī ( – agnānarūp evun je gnānanun pariṇaman tene karato hovāthī), tene kartāpaṇun sammat karavun (arthāt te kartā chhe em svīkāravun); te tyān sudhī ke jyān sudhī bhedavignānanā ādithī gney ane gnānanā bhedavignānathī pūrṇa (arthāt bhedavignān sahit) thavāne līdhe ātmāne ja ātmā tarīke jāṇato evo te (gnāyak bhāv), visheṣh apekṣhāe paṇ gnānarūp ja gnānapariṇāme pariṇamato thako ( – gnānarūp evun je gnānanun pariṇaman te-rūpe ja pariṇamato thako), kevaḷ gnātāpaṇāne līdhe sākṣhāt akartā thāy.
bhāvārthaḥ — keṭalāk jain munio paṇ syādvād-vāṇīne barābar nahi samajīne sarvathā ekāntano abhiprāy kare chhe ane vivakṣhā palaṭīne em kahe chhe ke — ‘‘ātmā to bhāvakarmano akartā ja chhe, karmaprakr̥itino uday ja bhāvakarmane kare chhe; agnān, gnān, sūvun, jāgavun, sukh, duḥkh, mithyātva, asanyam, chār gatiomān bhramaṇ — e badhānne, tathā je kāī shubh- ashubh bhāvo chhe te badhāyane karma ja kare chhe; jīv to akartā chhe.’’ vaḷī te munio shāstrano paṇ evo ja artha kare chhe ke — ‘‘vedanā udayathī strī-puruṣhano vikār thāy chhe ane upaghāt