kahānajainashāstramāḷā ]
निजमनसि विधत्ते कर्तृभोक्त्रोर्विभेदम् ।
स्वयमयमभिषिञ्चंश्चिच्चमत्कार एव ।।२०६।।
एनम्] uddhat *gnānadhāmamān nishchit evā ā svayam pratyakṣha ātmāne [च्युत-कर्तृभावम् अचलं एकं परम् ज्ञातारम्] kartāpaṇā vināno, achaḷ, ek param gnātā ja [पश्यन्तु] dekho.
bhāvārthaḥ — sāṅkhyamatīo puruṣhane sarvathā ekāntathī akartā, shuddha udāsīn chaitanyamātra māne chhe. āvun mānavāthī puruṣhane sansāranā abhāvano prasaṅg āve chhe; ane jo prakr̥itine sansār mānavāmān āve to te paṇ ghaṭatun nathī, kāraṇ ke prakr̥iti to jaḍ chhe, tene sukhaduḥkh ādinun samvedan nathī, tene sansār kevo? āvā anek doṣho ekānt mānyatāmān āve chhe. sarvathā ekānt vastunun svarūp ja nathī. māṭe sāṅkhyamatīo mithyādraṣhṭi chhe; ane jo jaino paṇ evun māne to teo paṇ mithyādraṣhṭi chhe. tethī āchāryadev upadesh kare chhe ke — sāṅkhyamatīonī māphak jaino ātmāne sarvathā akartā na māno; jyān sudhī svaparanun bhedavignān na hoy tyān sudhī to tene rāgādikano — potānān chetanarūp bhāvakarmono — kartā māno, ane bhedavignān thayā pachhī shuddha vignānaghan, samasta kartāpaṇānā bhāvathī rahit, ek gnātā ja māno. ām ek ja ātmāmān kartāpaṇun tathā akartāpaṇun — e banne bhāvo vivakṣhāvash siddha thāy chhe. āvo syādvād mat jainono chhe; ane vastusvabhāv paṇ evo ja chhe, kalpanā nathī. āvun (syādvād anusār) mānavāthī puruṣhane sansār-mokṣha ādinī siddhi thāy chhe; sarvathā ekānt mānavāthī sarva nishchay-vyavahārano lop thāy chhe. 205.
havenī gāthāomān, ‘kartā anya chhe ane bhoktā anya chhe’ evun mānanārā kṣhaṇikavādī bauddhamatīone temanī sarvathā ekānt mānyatāmān dūṣhaṇ batāvashe ane syādvād anusār je rīte vastusvarūp arthāt kartābhoktāpaṇun chhe te rīte kaheshe. te gāthāonī sūchanānun kāvya pratham kahe chheḥ —
shlokārthaḥ — [इह] ā jagatamān [एकः] koī ek to (arthāt kṣhaṇikavādī bauddhamatī to) [इदम् आत्मतत्त्वं क्षणिकम् कल्पयित्वा] ā ātmatattvane kṣhaṇik kalpīne [निज-मनसि] potānā manamān [कर्तृ-भोक्त्रोः विभेदं विधत्ते] kartā ane bhoktāno bhed kare chhe ( – anya kartā chhe ane anya bhoktā chhe evun māne chhe); [तस्य विमोहं] tenā mohane (agnānane) [अयम् चित्-चमत्कारः
* gnānadhām = gnānamandir; gnānaprakāsh.