कालोपाधिबलादशुद्धिमधिकां तत्रापि मत्वा परैः ।
रात्मा व्युज्झित एष हारवदहो निःसूत्रमुक्तेक्षिभिः ।।२०८।।
shlokārthaḥ — [आत्मानं परिशुद्धम् ईप्सुभिः परैः अन्धकैः] ātmāne samastapaṇe shuddha ichchhanārā bījā koī andhoe — [पृथुकैः] bālish janoe (bauddhoe) — [काल-उपाधि-बलात् अपि तत्र अधिकाम् अशुद्धिम् मत्वा] kāḷanī upādhinā kāraṇe paṇ ātmāmān adhik ashuddhi mānīne [अतिव्याप्तिं प्रपद्य] ativyāptine pāmīne, [शुद्ध-ऋजुसूत्रे रतैः] shuddha r̥̄ujusūtranayamān rat thayā thakā [चैतन्यं क्षणिकं प्रकल्प्य] chaitanyane kṣhaṇik kalpīne, [अहो एषः आत्मा व्युज्झितः] ā ātmāne chhoḍī dīdho; [निःसूत्र-मुक्ता-ईक्षिभिः हारवत्] jem hāramānno doro nahi jotān kevaḷ motīne ja jonārāo hārane chhoḍī de chhe tem.
bhāvārthaḥ — ātmāne samastapaṇe shuddha mānavānā ichchhak evā bauddhoe vichāryun ke — ‘‘ātmāne nitya mānavāmān āve to nityamān kāḷanī apekṣhā āve chhe tethī upādhi lāgī jashe; em kāḷanī upādhi lāgavāthī ātmāne moṭī ashuddhatā āvashe ane tethī ativyāpti doṣh lāgashe.’’ ā doṣhanā bhayathī teoe shuddha r̥̄ujusūtranayano viṣhay je vartamān samay teṭalo ja mātra ( – kṣhaṇik ja – ) ātmāne mānyo ane nityānityasvarūp ātmāne na mānyo. ām ātmāne sarvathā kṣhaṇik mānavāthī temane nityānityasvarūp – dravyaparyāyasvarūp satyārtha ātmānī prāpti na thaī; mātra kṣhaṇik paryāyamān ātmānī kalpanā thaī; parantu te ātmā satyārtha nathī.
motīnā hāramān, dorāmān anek motī parovelān hoy chhe; je māṇas te hār nāmanī vastune motī tem ja dorā sahit dekhato nathī — mātra motīne ja jue chhe, te chhūṭā chhūṭā motīne ja grahaṇ kare chhe, hārane chhoḍī de chhe; arthāt tene hāranī prāpti thatī nathī. tevī rīte je jīvo ātmānā ek chaitanyabhāvane grahaṇ karatā nathī ane samaye samaye vartanāpariṇāmarūp upayoganī pravr̥uttine dekhī ātmāne anitya kalpīne, r̥̄ujusūtranayano viṣhay je vartamān-samayamātra kṣhaṇikapaṇun teṭalo ja mātra ātmāne māne chhe (arthāt je jīvo ātmāne dravyaparyāyasvarūp mānatā nathī — mātra kṣhaṇik paryāyarūp ja māne chhe), teo ātmāne chhoḍī de chhe; arthāt temane ātmānī prāpti thatī nathī. 208.
havenā kāvyamān ātmāno anubhav karavānun kahe chheḥ —
494