तं प्रकाशयितुमायाति; किन्तु वस्तुस्वभावस्य परेणोत्पादयितुमशक्यत्वात् परमुत्पादयितुमशक्तत्वाच्च यथा तदसन्निधाने तथा तत्सन्निधानेऽपि स्वरूपेणैव प्रकाशते । स्वरूपेणैव प्रकाशमानस्य चास्य वस्तुस्वभावादेव विचित्रां परिणतिमासादयन् कमनीयोऽकमनीयो वा घटपटादिर्न मनागपि विक्रियायै कल्प्यते । तथा बहिरर्थाः शब्दो, रूपं, गन्धो, रसः, स्पर्शो, गुणद्रव्ये च, देवदत्तो यज्ञदत्तमिव हस्ते गृहीत्वा, ‘मां शृणु, मां पश्य, मां जिघ्र, मां रसय, मां स्पृश, मां बुध्यस्व’ इति स्वज्ञाने नात्मानं प्रयोजयन्ति, न चात्माप्ययःकान्तोपलकृष्टायःसूचीवत् स्वस्थानात्प्रच्युत्य तान् ज्ञातुमायाति; किन्तु वस्तुस्वभावस्य परेणोत्पादयितुमशक्यत्वात् परमुत्पादयितुमशक्त त्वाच्च यथा तदसन्निधाने तथा तत्सन्निधानेऽपि स्वरूपेणैव जानीते । स्वरूपेणैव जानतश्चास्य वस्तुस्वभावादेव विचित्रां परिणतिमासादयन्तः कमनीया अकमनीया वा शब्दादयो बहिरर्था न मनागपि विक्रियायै
(arthāt bāhyapadārthane prakāshavānā kāryamān) joḍato nathī ke ‘tun mane prakāsh’, ane dīvo paṇ
lohachumbak-pāṣhāṇathī kheñchāyelī lokhaṇḍanī soyanī jem potānā sthānathī chyut thaīne tene (bāhyapadārthane) prakāshavā jato nathī; parantu, vastusvabhāv par vaḍe utpanna karī shakāto nahi hovāthī tem ja vastusvabhāv parane utpanna karī shakato nahi hovāthī, dīvo jem bāhyapadārthanī asamīpatāmān (potānā svarūpathī ja prakāshe chhe) tem bāhyapadārthanī samīpatāmān paṇ potānā svarūpathī ja prakāshe chhe. (em) potānā svarūpathī ja prakāshatā evā tene (dīvāne), vastusvabhāvathī ja vichitra pariṇatine pāmato evo manohar ke amanohar ghaṭapaṭādi bāhyapadārtha jarāy vikriyā utpanna karato nathī.
evī rīte have dārṣhṭānt chheḥ bāhyapadārtho — shabda, rūp, gandh, ras, sparsha tathā guṇ ne dravya — , jem devadatta yagnadattane hāth pakaḍīne koī kāryamān joḍe tem, ātmāne svagnānamān (bāhyapadārthone jāṇavānā kāryamān) joḍatā nathī ke ‘tun mane sāmbhaḷ, tun mane jo, tun mane sūṅgh, tun mane chākh, tun mane sparsha, tun mane jāṇ’, ane ātmā paṇ lohachumbak-pāṣhāṇathī kheñchāyelī lokhaṇḍanī soyanī jem potānā sthānathī chyut thaīne temane (bāhyapadārthone) jāṇavā jato nathī; parantu, vastusvabhāv par vaḍe utpanna karī shakāto nahi hovāthī tem ja vastusvabhāv parane utpanna karī shakato nahi hovāthī, ātmā jem bāhyapadārthonī asamīpatāmān (potānā svarūpathī ja jāṇe chhe) tem bāhyapadārthonī samīpatāmān paṇ potānā svarūpathī ja jāṇe chhe. (em) potānā svarūpathī ja jāṇatā evā tene (ātmāne), vastusvabhāvathī ja vichitra pariṇatine pāmatā evā manohar ke amanohar shabdādi bāhyapadārtho jarāy vikriyā utpanna karatā nathī.
530