ज्ञानमेकमिदमेव हि स्वतः ।।२४३।।
shlokārthaḥ — [व्यवहार - विमूढ - द्रष्टयः जनाः परमार्थं नो कलयन्ति] vyavahāramān ja jemanī draṣhṭi ( – buddhi) mohit chhe evā puruṣho paramārthane jāṇatā nathī, [इह तुष - बोध - विमुग्ध - बुद्धयः तुषं कलयन्ति, न तण्डुलम्] jem jagatamān 1tuṣhanā gnānamān ja jemanī buddhi mohit chhe ( – moh pāmī chhe) evā puruṣho tuṣhane ja jāṇe chhe, 2taṇḍulane jāṇatā nathī.
bhāvārthaḥ — jeo photarāmmān mugdha thaī rahyā chhe, photarānne ja kūṭyā kare chhe, temaṇe taṇḍulane jāṇyā ja nathī; tevī rīte jeo dravyaliṅg ādi vyavahāramān mugdha thaī rahyā chhe (arthāt sharīrādinī kriyāmān mamatva karyā kare chhe), temaṇe shuddhātma-anubhavanarūp paramārthane jāṇyo ja nathī; arthāt evā jīvo sharīrādi paradravyane ja ātmā jāṇe chhe, paramārtha ātmānun svarūp teo jāṇatā ja nathī. 242.
have āgaḷanī gāthānī sūchanārūpe kāvya kahe chheḥ —
shlokārthaḥ — [द्रव्यलिङ्ग - ममकार - मीलितैः समयसारः एव न द्रश्यते] jeo dravyaliṅgamān mamakār vaḍe andh – vivekarahit chhe, teo samayasārane ja dekhatā nathī; [यत् इह द्रव्यलिङ्गम् किल अन्यतः] kāraṇ ke ā jagatamān dravyaliṅg to kharekhar anyadravyathī thāy chhe, [इदम् ज्ञानम् एव हि एकम् स्वतः] ā gnān ja ek potāthī (ātmadravyathī) thāy chhe.
bhāvārthaḥ — jeo dravyaliṅgamān mamatva vaḍe andh chhe temane shuddhātmadravyano anubhav ja nathī, kāraṇ ke teo vyavahārane ja paramārtha mānatā hovāthī paradravyane ja ātmadravya māne chhe. 243.
586
1. tuṣh = ḍāṅgaranān photarān; anājanān photarān.
2. taṇḍul = photarān vinānā chokhā; photarān vinānun anāj.