Na vi pariNamadi Na giNhadi uppajjadi Na paradavvapajjAe .
yato yan prApyan vikAryan nirvartyan cha vyApyalakShaNan pudgalapariNAman karma pudgaladravyeN svayamantarvyApaken bhUtvAdimadhyAnteShu vyApya tan gRuhNatA tathA pariNamatA tathotpadyamAnen cha kriyamANan jAnannapi hi gnAnI svayamantarvyApako bhUtvA bahisthasya paradravyasya pariNAman mRuttikAkalash- mivAdimadhyAnteShu vyApya na tan gRuhNAti na tathA pariNamati na tathotpadyate cha, tata prApyan vikAryan
ab yah prashna karatA hai ki pudgalakarmako jAnanevAle jIvake pudgalake sAth kartAkarmabhAv hai yA nahIn ? usakA uttar kahate hain : —
paradravyaparyAyon na praName, nahin grahe, nahin Upaje ..76..
gAthArtha : — [gnAnI ] gnAnI [anekavidham ] anek prakArake [pudgalakarma ] pudgalakarmako [jAnan api ] jAnatA huA bhI [ khalu ] nishchayase [paradravyaparyAye ] paradravyakI paryAyamen [na api pariNamati ] pariNamit nahIn hotA, [ na gRuhNAti ] use grahaN nahIn karatA aur [na utpadyate ] us – rUp utpanna nahIn hotA .
TIkA : — prApya, vikArya aur nirvartya aisA, vyApyalakShaNavAlA pudgalake pariNAmasvarUp karma (kartAkA kArya), usamen pudgaladravya svayam antarvyApak hokar, Adi-madhya-antamen vyApta hokar, use grahaN karatA huA, us-rUp pariNaman karatA huA us-rUp utpanna hotA huA, us pudgalapariNAmako karatA hai; isaprakAr pudgaladravyase kiye jAnevAle pudgalapariNAmako gnAnI jAnatA huA bhI, jaise miTTI svayam ghaDemen antarvyApak hokar, Adi-madhya-antamen vyApta hokar, ghaDeko grahaN karatI hai, ghaDake rUpamen pariNamit hotI hai aur ghaDeke rUpamen utpanna hotI hai usIprakAr, gnAnI svayam bAhyasthit (bAhar rahanevAle) paradravyake pariNAmamen antarvyApak hokar, Adi-madhya-antamen vyApta hokar, use grahaN nahIn karatA, us-rUp pariNamit nahIn hotA aur us-rUp utpanna nahIn hotA; isaliye, yadyapi gnAnI pudgalakarmako jAnatA hai tathApi, prApya, vikArya aur nirvartya aisA jo
144