bhavatIti vitarka, tadA pudgaladravyajIvayo sahabhUtaharidrAsudhayoriv dvayorapi karmapariNAmApatti . ath chaikasyaiv pudgaladravyasya bhavati karmatvapariNAma, tato rAgAdijIvAgnAnapariNAmAddheto pRuthagbhUt ev pudgalakarmaNa pariNAma .
jIvassa du kammeN ya sah pariNAmA hu honti rAgAdI . evan jIvo kamman cha do vi rAgAdimAvaNNA ..139.. ekkassa du pariNAmo jAyadi jIvassa rAgamAdIhin .
hotA hai usIprakAr, pudgaladravya aur jIv dononke karmarUp pariNAmakI Apatti A jAve . parantu ek pudgaladravyake hI karmatvarUp pariNAm to hotA hai; isaliye jIvakA rAgAdi-agnAn pariNAm jo ki karmakA nimitta hai usase bhinna hI pudgalakarmakA pariNAm hai .
bhAvArtha : — yadi yah mAnA jAye ki pudgaladravya aur jIvadravya donon milakar karmarUp pariNamate hain to dononke karmarUp pariNAm siddha ho . parantu jIv to kabhI bhI jaD karmarUp nahIn pariNam sakatA; isaliye jIvakA agnAnapariNAm jo ki karmakA nimitta hai usase alag hI pudgaladravyakA karmapariNAm hai ..137-138..
ab yah pratipAdan karate hain ki jIvakA pariNAm pudgaladravyase bhinna hI hai : —
gAthArtha : — [jIvasya tu ] yadi jIvake [karmaNA cha sah ] ka rmake sAth hI [rAgAdaya pariNAmA ] rAgAdi pariNAm [khalu bhavanti ] hote hain (arthAt donon milakar rAgAdirUp pariNamate hain) aisA mAnA jAye [evan ] to isaprakAr [jIva karma cha ] jIv aur ka rma [dve api ] donon