nirgnAnAtkShaNabhangasangapatita prAya pashurnashyati .
TankotkIrNaghanasvabhAvamahim gnAnan bhavan jIvati ..260..
adhyAsya shaddha-svabhAv-chyuta ] sarva bhAvarUp bhavanakA AtmAmen adhyAs karake (arthAt AtmA sarva gney padArthonke bhAvarUp hai, aisA mAnakar) shuddha svabhAvase chyut hotA huA, [anivArita sarvatra api svairan gatabhaya krIDati ] kisI parabhAvako sheSh rakhe binA sarva parabhAvommen svachchhandatApUrvak nirbhayatAse (nishankatayA) krIDA karatA hai; [syAdvAdI tu ] aur syAdvAdI to [svasya svabhAvan bharAt ArUDha ] apane svabhAvamen atyanta ArUDh hotA huA, [parabhAv-bhAv-virah-vyAlok-niShkampita ] parabhAvarUp bhavanake abhAvakI dRuShTike kAraN (arthAt AtmA paradravyonke bhAvarUpase nahIn hai — aisA jAnatA honese) niShkampa vartatA huA, [vishuddha ev lasati ] shuddha hI virAjit rahatA hai
bhAvArtha : — ekAntavAdI sarva parabhAvonko nijarUp jAnakar apane shuddha svabhAvase chyut hotA huA sarvatra (sarva parabhAvommen) svechchhAchAritAse nishankatayA pravRutta hotA hai; aur syAdvAdI to, parabhAvonko jAnatA huA bhI, apane shuddha gnAnasvabhAvako sarva parabhAvonse bhinna anubhav karatA huA, shobhit hotA hai.
isaprakAr parabhAvakI apekShAse nAstitvakA bhang kahA hai.259.
(ab, terahaven bhangakA kalasharUp kAvya kahate hain : — )
shlokArtha : — [pashu ] pashu arthAt ekAntavAdI agnAnI, [prAdurbhAv-virAm-mudrit- vahat-gnAn-ansh-nAnA-AtmanA nirgnAnAt ] utpAd-vyayase lakShit aise bahate ( – pariNamit hote) hue gnAnake ansharUp anekAtmakatAke dvArA hI (AtmAkA) nirNay arthAt gnAn karatA huA, [kShaNabhangga-sang-patita ] 1kShaNabhangake sangamen paDA huA, [prAya nashyati ] bahulatAse nAshako prApta hotA hai, [syAdvAdI tu ] aur syAdvAdI to [chid-AtmanA chid-vastu nitya-uditan parimRushan ] chaitanyAtmakatAke dvArA chaitanyavastuko nitya-udit anubhav karatA huA, [TankotkIrNa-ghan-svabhAv- mahim gnAnan bhavan ] TankotkIrNaghanasvabhAv (TankotkIrNa pinDarUp svabhAv) jisakI mahimA hai aise gnAnarUp vartatA huA, [jIvati ] jItA hai.
bhAvArtha : — ekAntavAdI gneyonke AkArAnusAr gnAnako utpanna aur naShTa hotA huA dekhakar,
606
1kShaNabhang = kShaN-kShaNamen hotA huA nAsh; kShaNabhanguratA; anityatA.