વિદધાતિ; નિશ્ચયનયસ્તુ દ્રવ્યાશ્રિતત્વાત્કેવલસ્ય જીવસ્ય સ્વાભાવિકં ભાવમવલમ્બ્યોત્પ્લવમાનઃ પરભાવં પરસ્ય સર્વમેવ પ્રતિષેધયતિ . તતો વ્યવહારેણ વર્ણાદયો ગુણસ્થાનાન્તા ભાવા જીવસ્ય સન્તિ, નિશ્ચયેન તુ ન સન્તીતિ યુક્તા પ્રજ્ઞપ્તિઃ .
એદેહિ ય સંબંધો જહેવ ખીરોદયં મુણેદવ્વો .
યથા ખલુ સલિલમિશ્રિતસ્ય ક્ષીરસ્ય સલિલેન સહ પરસ્પરાવગાહલક્ષણે સમ્બન્ધે સત્યપિ સ્વલક્ષણભૂતક્ષીરત્વગુણવ્યાપ્યતયા સલિલાદધિકત્વેન પ્રતીયમાનત્વાદગ્નેરુષ્ણગુણેનેવ સહ ( – વર્ણાદિક)કા અવલમ્બન લેકર પ્રવર્તમાન હોતા હુઆ, (વહ વ્યવહારનય) દૂસરેકે ભાવકો દૂસરેકા કહતા હૈ; ઔર નિશ્ચયનય દ્રવ્યાશ્રિત હોનેસે, કેવલ એક જીવકે સ્વાભાવિક ભાવકા અવલમ્બન લેકર પ્રવર્તમાન હોતા હુઆ, દૂસરેકે ભાવકો કિંચિત્માત્ર ભી દૂસરેકા નહીં કહતા, નિષેધ કરતા હૈ . ઇસલિયે વર્ણસે લેકર ગુણસ્થાન પર્યન્ત જો ભાવ હૈં વે વ્યવહારનયસે જીવકે હૈં ઔર નિશ્ચયનયસે જીવકે નહીં હૈં ઐસા (ભગવાનકા સ્યાદ્વાદયુક્ત) કથન યોગ્ય હૈ ..૫૬..
અબ ફિ ર શિષ્ય પ્રશ્ન પૂછતા હૈ કિ વર્ણાદિક નિશ્ચયસે જીવકે ક્યોં નહીં હૈં ઇસકા કારણ કહિયે . ઇસકા ઉત્તર ગાથારૂપસે કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [એતૈઃ ચ સમ્બન્ધઃ ] ઇન વર્ણાદિક ભાવોંકે સાથ જીવકા સમ્બન્ધ [ક્ષીરોદકં યથા એવ ] દૂધ ઔર પાનીકા એકક્ષેત્રાવગાહરૂપ સંયોગ સમ્બન્ધ હૈ ઐસા [જ્ઞાતવ્યઃ ] જાનના [ચ ] ઔર [તાનિ ] વે [તસ્ય તુ ન ભવન્તિ ] ઉસ જીવકે નહીં હૈં, [યસ્માત્ ] ક્યોંકિ જીવ [ઉપયોગગુણાધિકઃ ] ઉનસે ઉપયોગગુણસે અધિક હૈ ( – વહ ઉપયોગ ગુણકે દ્વારા ભિન્ન જ્ઞાત હોતા હૈ) .
ટીકા : — જૈસે — જલમિશ્રિત દૂધકા, જલકે સાથ પરસ્પર અવગાહસ્વરૂપ સમ્બન્ધ હોને પર ભી, સ્વલક્ષણભૂત દુગ્ધત્વ-ગુણકે દ્વારા વ્યાપ્ત હોનેસે દૂધ જલસે અધિકપનેસે પ્રતીત હોતા હૈ;