યત્કિલ સર્વાસ્વપ્યવસ્થાસુ યદાત્મકત્વેન વ્યાપ્તં ભવતિ તદાત્મકત્વવ્યાપ્તિશૂન્યં ન ભવતિ, તસ્ય તૈઃ સહ તાદાત્મ્યલક્ષણઃ સમ્બન્ધઃ સ્યાત્ . તતઃ સર્વાસ્વપ્યવસ્થાસુ વર્ણાદ્યાત્મકત્વવ્યાપ્તસ્ય ભવતો વર્ણાદ્યાત્મકત્વવ્યાપ્તિશૂન્યસ્યાભવતશ્ચ પુદ્ગલસ્ય વર્ણાદિભિઃ સહ તાદાત્મ્યલક્ષણઃ સંબંધઃ સ્યાત્; સંસારાવસ્થાયાં કથંચિદ્વર્ણાદ્યાત્મકત્વવ્યાપ્તસ્ય ભવતો વર્ણાદ્યાત્મકત્વવ્યાપ્તિ- શૂન્યસ્યાભવતશ્ચાપિ મોક્ષાવસ્થાયાં સર્વથા વર્ણાદ્યાત્મકત્વવ્યાપ્તિશૂન્યસ્ય ભવતો વર્ણાદ્યાત્મ-
અબ યહાઁ પ્રશ્ન હોતા હૈ કિ વર્ણાદિકે સાથ જીવકા તાદાત્મ્યલક્ષણ સમ્બન્ધ ક્યોં નહીં હૈ ? ઉસકે ઉત્તરસ્વરૂપ ગાથા કહતે હૈં : —
સંસારસે પરિમુક્તકે નહિં ભાવ કો વર્ણાદિકે ..૬૧..
ગાથાર્થ : — [વર્ણાદયઃ ] જો વર્ણાદિક હૈં વે [સંસારસ્થાનાં ] સંસારમેં સ્થિત [જીવાનાં ] જીવોંકે [તત્ર ભવે ] ઉસ સંસારમેં [ભવન્તિ ] હોતે હૈં ઔર [સંસારપ્રમુક્તાનાં ] સંસારસે મુક્ત હુએ જીવોંકે [ખલુ ] નિશ્ચયસે [વર્ણાદયઃ કે ચિત્ ] વર્ણાદિક કોઈ ભી (ભાવ) [ન સન્તિ ] નહીં હૈ; (ઇસલિયે તાદાત્મ્યસમ્બન્ધ નહીં હૈ) .
ટીકા : — જો નિશ્ચયસે સમસ્ત હી અવસ્થાઓંમેં યદ્-આત્મકપનેસે અર્થાત્ જિસ -સ્વરૂપપનેસે વ્યાપ્ત હો ઔર તદ્-આત્મકપનેકી અર્થાત્ ઉસ-સ્વરૂપપનેકી વ્યાપ્તિસે રહિત ન હો, ઉસકા ઉનકે સાથ તાદાત્મ્યલક્ષણ સમ્બન્ધ હોતા હૈ . (જો વસ્તુ સર્વ અવસ્થાઓંમેં જિસ ભાવસ્વરૂપ હો ઔર કિસી અવસ્થામેં ઉસ ભાવસ્વરૂપતાકો ન છોડે, ઉસ વસ્તુકા ઉન ભાવોંકે સાથ તાદાત્મ્યસમ્બન્ધ હોતા હૈ .) ઇસલિયે સભી અવસ્થાઓંમેં જો વર્ણાદિસ્વરૂપતાસે વ્યાપ્ત હોતા હૈ ઔર વર્ણાદિસ્વરૂપતાકી વ્યાપ્તિસે રહિત નહીં હોતા ઐસે પુદ્ગલકા વર્ણાદિભાવોંકે સાથ તાદાત્મ્યલક્ષણ સમ્બન્ધ હૈ; ઔર યદ્યપિ સંસાર-અવસ્થામેં કથંચિત્ વર્ણાદિસ્વરૂપતાસે વ્યાપ્ત હોતા હૈ તથા