ભાવિતાવિર્ભાવતિરોભાવાભિસ્તાભિસ્તાભિર્વ્યક્તિભિર્જીવમનુગચ્છન્તો જીવસ્ય વર્ણાદિતાદાત્મ્યં પ્રથયન્તીતિ
યસ્યાભિનિવેશઃ તસ્ય શેષદ્રવ્યાસાધારણસ્ય વર્ણાદ્યાત્મકત્વસ્ય પુદ્ગલલક્ષણસ્ય જીવેન સ્વીકરણા-
જ્જીવપુદ્ગલયોરવિશેષપ્રસક્તૌ સત્યાં પુદ્ગલેભ્યો ભિન્નસ્ય જીવદ્રવ્યસ્યાભાવાદ્ભવત્યેવ જીવાભાવઃ .
દ્વારા) પુદ્ગલદ્રવ્યકે સાથ હી રહતે હુએ, પુદ્ગલકા વર્ણાદિકે સાથ તાદાત્મ્ય પ્રસિદ્ધ કરતે હૈં — વિસ્તારતે હૈં, ઇસીપ્રકાર વર્ણાદિકભાવ, ક્રમશઃ આવિર્ભાવ ઔર તિરોભાવકો પ્રાપ્ત હોનેવાલી ઐસી ઉન-ઉન વ્યક્તિયોંકે દ્વારા જીવકે સાથ હી સાથ રહતે હુએ, જીવકા વર્ણાદિકકે સાથ તાદાત્મ્ય પ્રસિદ્ધ કરતે હૈં, વિસ્તારતે હૈં — ઐસા જિસકા અભિપ્રાય હૈ ઉસકે મતમેં, અન્ય શેષ દ્રવ્યોંસે અસાધારણ ઐસી વર્ણાદિસ્વરૂપતા — કિ જો પુદ્ગલદ્રવ્યકા લક્ષણ હૈ — ઉસકા જીવકે દ્વારા અઙ્ગીકાર કિયા જાતા હૈ ઇસલિયે, જીવ-પુદ્ગલકે અવિશેષકા પ્રસઙ્ગ આતા હૈ, ઔર ઐસા હોને પર, પુદ્ગલોંસે ભિન્ન ઐસા કોઈ જીવદ્રવ્ય ન રહનેસે, જીવકા અવશ્ય અભાવ હોતા હૈ .
ભાવાર્થ : — જૈસે વર્ણાદિક ભાવ પુદ્ગલદ્રવ્યકે સાથ તાદાત્મ્યસ્વરૂપ હૈં ઉસી પ્રકાર જીવકે સાથ ભી તાદાત્મ્યસ્વરૂપ હોં તો જીવ-પુદ્ગલમેં કુછ ભી ભેદ ન રહે ઔર ઐસા હોનેસે જીવકા અભાવ હી હો જાયે યહ મહાદોષ આતા હૈ ..૬૨..
અબ, ‘માત્ર સંસાર-અવસ્થામેં હી જીવકા વર્ણાદિકે સાથ તાદાત્મ્ય હૈ ઇસ અભિપ્રાયમેં ભી યહી દોષ આતા હૈ સો કહતે હૈં : —
સંસારસ્થિત સબ જીવગણ પાયે તદા રૂપિત્વકો ..૬૩..
અરુ મોક્ષપ્રાપ્ત હુઆ ભિ પુદ્ગલદ્રવ્ય જીવ બને અરે ! ..૬૪..