એવમેતત્ સ્થિતં યદ્વર્ણાદયો ભાવા ન જીવ ઇતિ — એક્કં ચ દોણ્ણિ તિણ્ણિ ય ચત્તારિ ય પંચ ઇંદિયા જીવા . બાદરપજ્જત્તિદરા પયડીઓ ણામકમ્મસ્સ ..૬૫.. એદાહિ ય ણિવ્વત્તા જીવટ્ઠાણા ઉ કરણભૂદાહિં .
તાદાત્મ્યસમ્બન્ધ હૈ તો જીવ મૂર્તિક હુઆ; ઔર મૂર્તિકત્વ તો પુદ્ગલદ્રવ્યકા લક્ષણ હૈ; ઇસલિયે પુદ્ગલદ્રવ્ય હી જીવદ્રવ્ય સિદ્ધ હુઆ, ઉસકે અતિરિક્ત કોઈ ચૈતન્યરૂપ જીવદ્રવ્ય નહીં રહા . ઔર મોક્ષ હોને પર ભી ઉન પુદ્ગલોંકા હી મોક્ષ હુઆ; ઇસલિયે મોક્ષમેં ભી પુદ્ગલ હી જીવ ઠહરે, અન્ય કોઈ ચૈતન્યરૂપ જીવ નહીં રહા . ઇસપ્રકાર સંસાર તથા મોક્ષમેં પુદ્ગલસે ભિન્ન ઐસા કોઈ ચૈતન્યરૂપ જીવદ્રવ્ય ન રહનેસે જીવકા હી અભાવ હો ગયા . ઇસલિયે માત્ર સંસાર-અવસ્થામેં હી વર્ણાદિભાવ જીવકે હૈં ઐસા માનનેસે ભી જીવકા અભાવ હી હોતા હૈ ..૬૩-૬૪..
પર્યાપ્ત-અનપર્યાપ્ત જીવ જુ નામકર્મકી પ્રકૃતિ હૈં ..૬૫..
ઉસસે રચિત જીવસ્થાન જો હૈં, જીવ ક્યોં હિ કહાય વે ? ..૬૬..
ગાથાર્થ : — [એકં વા ] એકેન્દ્રિય, [દ્વે ] દ્વીન્દ્રિય, [ત્રીણિ ચ ] ત્રીન્દ્રિય, [ચત્વારિ ચ ] ચતુરિન્દ્રિય, [પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ ] પંચેન્દ્રિય, [બાદરપર્યાપ્તેતરાઃ ] બાદર, સૂક્ષ્મ, પર્યાપ્ત ઔર અપર્યાપ્ત [જીવાઃ ] જીવ — યહ [નામકર્મણઃ ] નામકર્મકી [પ્રકૃતયઃ ] પ્રકૃતિયાઁ હૈં; [એતાભિઃ ચ ] ઇન