ઇતિ જીવાજીવૌ પૃથગ્ભૂત્વા નિષ્ક્રાન્તૌ .
ઇતિ શ્રીમદમૃતચન્દ્રસૂરિવિરચિતાયાં સમયસારવ્યાખ્યાયામાત્મખ્યાતૌ જીવાજીવપ્રરૂપકઃ પ્રથમોઽઙ્કઃ ..
દૂસરા આશય ઇસપ્રકારસે હૈ : — જીવ-અજીવકા અનાદિકાલીન સંયોગ કેવલ અલગ હોનેસે પૂર્વ અર્થાત્ જીવકા મોક્ષ હોનેસે પૂર્વ, ભેદજ્ઞાનકે ભાતે-ભાતે અમુક દશા હોને પર નિર્વિકલ્પ ધારા જમીં — જિસમેં કેવલ આત્માકા અનુભવ રહા; ઔર વહ શ્રેણિ અત્યન્ત વેગસે આગે બઢતે બઢતે કેવલજ્ઞાન પ્રગટ હુઆ . ઔર ફિ ર અઘાતિયાકર્મોંકા નાશ હોને પર જીવદ્રવ્ય અજીવસે કેવલ ભિન્ન હુઆ . જીવ-અજીવકે ભિન્ન હોનેકી યહ રીતિ હૈ .૪૫.
ટીકા : — ઇસપ્રકાર જીવ ઔર અજીવ અલગ અલગ હોકર (રઙ્ગભૂમિમેંસે) બાહર નિકલ ગયે .
ભાવાર્થ : — સમયસારકી ઇસ ‘આત્મખ્યાતિ’ નામક ટીકાકે પ્રારમ્ભમેં પહલે રઙ્ગભૂમિસ્થલ કહકર ઉસકે બાદ ટીકાકાર આચાર્યને ઐસા કહા થા કિ નૃત્યકે અખાડેમેં જીવ-અજીવ દોનોં એક હોકર પ્રવેશ કરતે હૈં ઔર દોનોંને એકત્વકા સ્વાઁગ રચા હૈ . વહાઁ, ભેદજ્ઞાની સમ્યગ્દૃષ્ટિ પુરુષને સમ્યગ્જ્ઞાનસે ઉન જીવ-અજીવ દોનોંકી ઉનકે લક્ષણભેદસે પરીક્ષા કરકે દોનોંકો પૃથક્ જાના, ઇસલિયે સ્વાઁગ પૂરા હુઆ ઔર દોનોં અલગ અલગ હોકર અખાડેસે બાહર નિકલ ગયે . ઇસપ્રકાર અલઙ્કારપૂર્વક વર્ણન કિયા હૈ .
સમ્યક્ ભેદવિજ્ઞાન ભયે બુધ ભિન્ન ગહે નિજભાવ સુદાવૈં;
શ્રી ગુરુકે ઉપદેશ સુનૈ રુ ભલે દિન પાય અજ્ઞાન ગમાવૈં,
તે જગમાઁહિ મહન્ત કહાય વસૈં શિવ જાય સુખી નિત થાવૈં .
ઇસપ્રકાર શ્રી સમયસારકી (શ્રીમદ્ભગવત્કુન્દકુન્દાચાર્યદેવપ્રણીત શ્રી સમયસાર પરમાગમકી) શ્રીમદ્ અમૃતચંદ્રાચાર્યદેવવિરચિત આત્મખ્યાતિ નામક ટીકામેં જીવ-અજીવકા પ્રરૂપક પહલા અઙ્ક સમાપ્ત હુઆ .
૧૨૮સમયસાર