જતુપાદપવદ્વધ્યઘાતકસ્વભાવત્વાજ્જીવનિબદ્ધાઃ ખલ્વાસ્રવાઃ, ન પુનરવિરુદ્ધસ્વભાવત્વા- ભાવાજ્જીવ એવ . અપસ્મારરયવદ્વર્ધમાનહીયમાનત્વાદધ્રુવાઃ ખલ્વાસ્રવાઃ, ધ્રુવશ્ચિન્માત્રો જીવ એવ . શીતદાહજ્વરાવેશવત્ ક્રમેણોજ્જૃમ્ભમાણત્વાદનિત્યાઃ ખલ્વાસ્રવાઃ, નિત્યો વિજ્ઞાનઘનસ્વભાવો જીવ એવ . બીજનિર્મોક્ષક્ષણક્ષીયમાણદારુણસ્મરસંસ્કારવત્ત્રાતુમશક્યત્વાદશરણાઃ ખલ્વાસ્રવાઃ, સશરણઃ સ્વયં ગુપ્તઃ સહજચિચ્છક્તિર્જીવ એવ . નિત્યમેવાકુલસ્વભાવત્વાદ્દુઃખાનિ ખલ્વાસ્રવાઃ, અદુઃખં નિત્યમેવાનાકુલસ્વભાવો જીવ એવ . આયત્યામાકુલત્વોત્પાદકસ્ય પુદ્ગલપરિણામસ્ય હેતુત્વાદ્દુઃખફલાઃ ખલ્વાસ્રવાઃ, અદુઃખફલઃ સકલસ્યાપિ પુદ્ગલપરિણામસ્યાહેતુત્વાજ્જીવ એવ . ઇતિ વિકલ્પાનન્તરમેવ શિથિલિતકર્મવિપાકો વિઘટિતઘનૌઘઘટનો દિગાભોગ ઇવ અધ્રુવ હૈં, [અનિત્યાઃ ] અનિત્ય હૈં [તથા ચ ] તથા [અશરણાઃ ] અશરણ હૈં, [ચ ] ઔર વે [દુઃખાનિ ] દુઃખરૂપ હૈં, [દુઃખફલાઃ ] દુઃખ હી જિનકા ફલ હૈ ઐસે હૈં, — [ઇતિ જ્ઞાત્વા ] ઐસા જાનકર જ્ઞાની [તેભ્યઃ ] ઉનસે [નિવર્તતે ] નિવૃત્ત હોતા હૈ .

ટીકા : — વૃક્ષ ઔર લાખકી ભાઁતિ વધ્ય-ઘાતકસ્વભાવપના હોનેસે આસ્રવ જીવકે સાથ બઁધે હુએ હૈં; કિન્તુ અવિરુદ્ધસ્વભાવત્વકા અભાવ હોનેસે વે જીવ હી નહીં હૈં . [લાખકે નિમિત્તસે પીપલ આદિ વૃક્ષકા નાશ હોતા હૈ . લાખ ઘાતક હૈ ઔર વૃક્ષ વધ્ય (ઘાત હોને યોગ્ય) હૈ . ઇસપ્રકાર લાખ ઔર વૃક્ષકા સ્વભાવ એક-દૂસરેસે વિરુદ્ધ હૈ, ઇસલિયે લાખ વૃક્ષકે સાથ માત્ર બંધી હુઈ હી હૈ; લાખ સ્વયં વૃક્ષ નહીં હૈ . ઇસીપ્રકાર આસ્રવ ઘાતક હૈં ઔર આત્મા વધ્ય હૈ . ઇસપ્રકાર વિરુદ્ધ સ્વભાવ હોનેસે આસ્રવ સ્વયં જીવ નહીં હૈ . ] આસ્રવ મૃગીકે વેગકી ભાઁતિ બઢતે-ઘટતે હોનેસે અધ્રુવ હૈં; ચૈતન્યમાત્ર જીવ હી ધ્રુવ હૈ . આસ્રવ શીતદાહજ્વરકે આવેશકી ભાઁતિ અનુક્રમસે ઉત્પન્ન હોતે હૈં ઇસલિએ અનિત્ય હૈં; વિજ્ઞાનઘન જિસકા સ્વભાવ હૈ ઐસા જીવ હી નિત્ય હૈ . જૈસે કામસેવનમેં વીર્ય છૂટ જાતા હૈ ઉસી ક્ષણ દારુણ સંસ્કાર નષ્ટ હો જાતા હૈ, કિસીસે નહીં રોકા જા સકતા, ઇસીપ્રકાર કર્મોદય છૂટ જાતા હૈ ઉસી ક્ષણ આસ્રવ નાશકો પ્રાપ્ત હો જાતે હૈં, રોકે નહીં જા સકતે, ઇસલિયે વે (આસ્રવ) અશરણ હૈં; સ્વયંરક્ષિત સહજચિત્શક્તિરૂપ જીવ હી શરણસહિત હૈ . આસ્રવ સદા હી આકુલ સ્વભાવવાલે હોનેસે દુઃખરૂપ હૈં; સદા હી નિરાકુલ સ્વભાવવાલા જીવ હી અદુઃખરૂપ અર્થાત્ સુખરૂપ હૈ . આસ્રવ આગામી કાલમેં આકુલતાકો ઉત્પન્ન કરનેવાલે ઐસે પુદ્ગલપરિણામકે હેતુ હોનેસે દુઃખફલરૂપ (દુઃખ જિસકા ફલ હૈ ઐસે) હૈં; જીવ હી સમસ્ત પુદ્ગલપરિણામકા અહેતુ હોનેસે અદુઃખફલ (દુઃખફલરૂપ નહીં) હૈ . — ઐસા આસ્રવોંકા ઔર જીવકા ભેદજ્ઞાન હોતે હી (તત્કાલ હી) જિસમેં કર્મવિપાક શિથિલ હો ગયા હૈ ઐસા વહ આત્મા, જિસમેં