ભાવાર્થ : — પુદ્ગલકે પરમાણુ પૌદ્ગલિક મિથ્યાત્વાદિ કર્મરૂપસે પરિણમિત હોતે હૈં . ઉસ કર્મકા વિપાક (ઉદય) હોને પર ઉસમેં જો મિથ્યાત્વાદિ સ્વાદ ઉત્પન્ન હોતા હૈ વહ મિથ્યાત્વાદિ અજીવ હૈ; ઔર કર્મકે નિમિત્તસે જીવ વિભાવરૂપ પરિણમિત હોતા હૈ વે વિભાવ પરિણામ ચેતનકે વિકાર હૈં, ઇસલિયે વે જીવ હૈં .
યહાઁ યહ સમઝના ચાહિયે કિ — મિથ્યાત્વાદિ કર્મકી પ્રકૃતિયાઁ પુદ્ગલદ્રવ્યકે પરમાણુ હૈં . જીવ ઉપયોગસ્વરૂપ હૈ . ઉસકે ઉપયોગકી ઐસી સ્વચ્છતા હૈ કિ પૌદ્ગલિક કર્મકા ઉદય હોને પર ઉસકે ઉદયકા જો સ્વાદ આયે ઉસકે આકાર ઉપયોગરૂપ હો જાતા હૈ . અજ્ઞાનીકો અજ્ઞાનકે કારણ ઉસ સ્વાદકા ઔર ઉપયોગકા ભેદજ્ઞાન નહીં હૈ, ઇસલિયે વહ સ્વાદકો હી અપના ભાવ સમઝતા હૈ . જબ ઉનકા ભેદજ્ઞાન હોતા હૈ અર્થાત્ જીવભાવકો જીવ જાનતા હૈ ઔર અજીવભાવકો અજીવ જાનતા હૈ તબ મિથ્યાત્વકા અભાવ હોકર સમ્યગ્જ્ઞાન હોતા હૈ ..૮૭..
અબ પ્રશ્ન કરતા હૈ કિ મિથ્યાત્વાદિકો જીવ ઔર અજીવ કહા હૈ સો વે જીવ મિથ્યાત્વાદિ ઔર અજીવ મિથ્યાત્વાદિ કૌન હૈં ? ઉસકા ઉત્તર કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [મિથ્યાત્વં ] જો મિથ્યાત્વ, [યોગઃ ] યોગ, [અવિરતિઃ ] અવિરતિ ઔર [અજ્ઞાનમ્ ] અજ્ઞાન [અજીવઃ ] અજીવ હૈ સો તો [પુદ્ગલકર્મ ] પુદ્ગલકર્મ હૈ; [ચ ] ઔર જો [અજ્ઞાનમ્ ] અજ્ઞાન, [અવિરતિઃ ] અવિરતિ ઔર [મિથ્યાત્વં ] મિથ્યાત્વ [જીવઃ ] જીવ હૈ [તુ ] વહ તો [ઉપયોગઃ ] ઉપયોગ હૈ .
૧૬૨