એવમેવ ચ ક્રોધપદપરિવર્તનેન માનમાયાલોભમોહરાગદ્વેષકર્મનોકર્મમનોવચનકાયશ્રોત્ર- ચક્ષુર્ઘ્રાણરસનસ્પર્શનસૂત્રાણિ ષોડશ વ્યાખ્યેયાનિ અનયા દિશાન્યાન્યપ્યૂહ્યાનિ .
એષ ખલુ સામાન્યેનાજ્ઞાનરૂપો મિથ્યાદર્શનાજ્ઞાનાવિરતિરૂપસ્ત્રિવિધઃ સવિકારશ્ચૈતન્યપરિણામઃ પરસ્પરમવિશેષદર્શનેનાવિશેષજ્ઞાનેનાવિશેષરત્યા ચ સમસ્તં ભેદમપહ્નુત્ય જ્ઞેયજ્ઞાયકભાવા- પન્નયોઃ પરાત્મનોઃ સામાનાધિકરણ્યેનાનુભવનાદ્ધર્મોઽહમધર્મોઽહમાકાશમહં કાલોઽહં પુદ્ગલોઽહં
ઇસીપ્રકાર ‘ક્રોધ’ પદકો બદલકર માન, માયા, લોભ, મોહ, રાગ, દ્વેષ, કર્મ, નોકર્મ, મન, વચન, કાય, શ્રોત્ર, ચક્ષુ, ઘ્રાણ, રસન ઔર સ્પર્શનકે સોલહ સૂત્ર વ્યાખ્યાનરૂપ લેના ચાહિયે; ઔર ઇસ ઉપદેશસે દૂસરે ભી વિચારને ચાહિયે .
ભાવાર્થ : — અજ્ઞાનરૂપ અર્થાત્ મિથ્યાદર્શન – અજ્ઞાન-અવિરતિરૂપ તીન પ્રકારકા જો સવિકાર ચૈતન્યપરિણામ હૈ વહ અપના ઔર પરકા ભેદ ન જાનકર ‘મૈં ક્રોધ હૂઁ, મૈં માન હૂઁ’ ઇત્યાદિ માનતા હૈ; ઇસલિયે અજ્ઞાની જીવ ઉસ અજ્ઞાનરૂપ સવિકાર ચૈતન્યપરિણામકા કર્તા હોતા હૈ ઔર વહ અજ્ઞાનરૂપ ભાવ ઉસકા કર્મ હોતા હૈ ..૯૪..
અબ ઇસી બાતકો વિશેષરૂપસે કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [ત્રિવિધઃ ] તીન પ્રકારકા [એષઃ ] યહ [ઉપયોગઃ ] ઉપયોગ [ધર્માદિકમ્ ] ‘મૈં ધર્માસ્તિકાય આદિ હૂઁ’ ઐસા [આત્મવિકલ્પં ] અપના વિકલ્પ [કરોતિ ] કરતા હૈ; ઇસલિયે [સઃ ] આત્મા [તસ્ય ઉપયોગસ્ય ] ઉસ ઉપયોગરૂપ [આત્મભાવસ્ય ] અપને ભાવકા [કર્તા ] કર્તા [ભવતિ ] હોતા હૈ .
ટીકા : — વાસ્તવમેં યહ સામાન્યરૂપસે અજ્ઞાનરૂપ જો મિથ્યાદર્શન – અજ્ઞાન-અવિરતિરૂપ તીન પ્રકારકા સવિકાર ચૈતન્યપરિણામ હૈ વહ, પરકે ઔર અપને અવિશેષ દર્શનસે, અવિશેષ જ્ઞાનસે ઔર અવિશેષ રતિ(લીનતા)સે સમસ્ત ભેદકો છિપાકર, જ્ઞેયજ્ઞાયકભાવકો પ્રાપ્ત ઐસે સ્વ-પરકા