તથાવિધસ્ય ભાવસ્ય કર્તા પ્રતિભાતિ .
એદેણ દુ સો કત્તા આદા ણિચ્છયવિદૂહિં પરિકહિદો .
શુદ્ધ ચૈતન્યધાતુ રુકી હોનેસે તથા ઇન્દ્રિયોંકે વિષયરૂપ કિયે ગયે રૂપી પદાર્થોંકે દ્વારા (અપના) કેવલ બોધ ( – જ્ઞાન) ઢઁકા હુઆ હોનેસે ઔર મૃતક ક્લેવર ( – શરીર)કે દ્વારા પરમ અમૃતરૂપ વિજ્ઞાનઘન (સ્વયં) મૂર્ચ્છિત હુઆ હોનેસે ઉસ પ્રકારકે ભાવકા કર્તા પ્રતિભાસિત હોતા હૈ .
ભાવાર્થ : — યહ આત્મા અજ્ઞાનકે કારણ, અચેતન કર્મરૂપ ભાવકકે ક્રોધાદિ ભાવ્યકો ચેતન ભાવકકે સાથ એકરૂપ માનતા હૈ; ઔર વહ, જડ જ્ઞેયરૂપ ધર્માદિદ્રવ્યોંકો ભી જ્ઞાયકકે સાથ એકરૂપ માનતા હૈ . ઇસલિયે વહ સવિકાર ઔર સોપાધિક ચૈતન્યપરિણામકા કર્તા હોતા હૈ .
યહાઁ, ક્રોધાદિકે સાથ એકત્વકી માન્યતાસે ઉત્પન્ન હોનેવાલા કર્તૃત્વ સમઝાનેકે લિયે ભૂતાવિષ્ટ પુરુષકા દૃષ્ટાન્ત દિયા હૈ ઔર ધર્માદિક અન્ય દ્રવ્યોંકે સાથ એકત્વકી માન્યતાસે ઉત્પન્ન હોનેવાલા કર્તૃત્વ સમઝાનેકે લિયે ધ્યાનાવિષ્ટ પુરુષકા દૃષ્ટાન્ત દિયા હૈ ..૯૬..
‘ઇસસે (પૂર્વોક્ત કારણસે) યહ સિદ્ધ હુઆ કિ જ્ઞાનસે કર્તૃત્વકા નાશ હોતા હૈ’ યહી સબ કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [એતેન તુ ] ઇસ (પૂર્વોક્ત) કારણસે [નિશ્ચયવિદ્ભિઃ ] નિશ્ચયકે જાનનેવાલે જ્ઞાનિયોંને [સઃ આત્મા ] ઇસ આત્માકો [કર્તા ] કર્તા [પરિકથિતઃ ] કહા હૈ — [એવં ખલુ ] ઐસા નિશ્ચયસે [યઃ ] જો [જાનાતિ ] જાનતા હૈ [સઃ ] વહ (જ્ઞાની હોતા હુઆ) [સર્વકર્તૃત્વમ્ ] સર્વકર્તૃત્વકો [મુઞ્ચતિ ] છોડતા હૈ .
૧૭૪