જ્ઞાનાદેવોલ્લસતિ લવણસ્વાદભેદવ્યુદાસઃ .
ક્રોધાદેશ્ચ પ્રભવતિ ભિદા ભિન્દતી કર્તૃભાવમ્ ..૬૦..
ઉસીપ્રકાર) [અચલં ચૈતન્યધાતુમ્ ] અચલ ચૈતન્યધાતુમેં [સદા ] સદા [અધિરૂઢઃ ] આરૂઢ હોતા
હુઆ (ઉસકા આશ્રય લેતા હુઆ) [જાનીત એવ હિ ] માત્ર જાનતા હી હૈ, [કિંચન અપિ ન કરોતિ ]
કિંચિત્માત્ર ભી કર્તા નહીં હોતા (અર્થાત્ જ્ઞાતા હી રહતા હૈ, કર્ત્તા નહીં હોતા) .
ભાવાર્થ : — જો સ્વ-પરકે ભેદકો જાનતા હૈ વહ જ્ઞાતા હી હૈ, કર્તા નહીં .૫૯. અબ, યહ કહતે હૈં કિ જો કુછ જ્ઞાત હોતા હૈ વહ જ્ઞાનસે હી જ્ઞાત હોતા હૈ : —
શ્લોકાર્થ : — [જ્વલન-પયસોઃ ઔષ્ણ્ય-શૈત્ય-વ્યવસ્થા ] (ગર્મ પાનીમેં) અગ્નિકી ઉષ્ણતાકા ઔર પાનીકી શીતલતાકા ભેદ [જ્ઞાનાત્ એવ ] જ્ઞાનસે હી પ્રગટ હોતા હૈ . [લવણસ્વાદભેદવ્યુદાસઃ જ્ઞાનાત્ એવ ઉલ્લસતિ ] નમકકે સ્વાદભેદકા નિરસન ( – નિરાકરણ, અસ્વીકાર, ઉપેક્ષા) જ્ઞાનસે હી હોતા હૈ (અર્થાત્ જ્ઞાનસે હી વ્યંજનગત નમકકા સામાન્ય સ્વાદ ઉભર આતા હૈ ઔર સ્વાદકા સ્વાદવિશેષ નિરસ્ત હોતા હૈ) . [સ્વરસવિકસન્નિત્યચૈતન્યધાતોઃ ચ ક્રોધાદેઃ ભિદા ] નિજ રસસે વિકસિત હોનેવાલી નિત્ય ચૈતન્યધાતુકા ઔર ક્રોધાદિ ભાવોંકા ભેદ, [કર્તૃભાવમ્ ભિન્દતી ] કર્તૃત્વકો ( – કર્તાપનકે ભાવકો) ભેદતા હુઆ — તોડતા હુઆ, [જ્ઞાનાત્ એવ પ્રભવતિ ] જ્ઞાનસે હી પ્રગટ હોતા હૈ .૬૦.
અબ, અજ્ઞાની ભી અપને હી ભાવકો કરતા હૈ, કિન્તુ પુદ્ગલકે ભાવકો કભી નહીં કરતા — ઇસ અર્થકા, આગેકી ગાથાકા સૂચક શ્લોક કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [એવં ] ઇસપ્રકાર [અઞ્જસા ] વાસ્તવમેં [આત્માનમ્ ] અપનેકો [અજ્ઞાનં જ્ઞાનમ્ અપિ ] અજ્ઞાનરૂપ યા જ્ઞાનરૂપ [કુર્વન્ ] કરતા હુઆ [ આત્મા આત્મભાવસ્ય કર્તા સ્યાત્ ] આત્મા અપને હી ભાવકા કર્તા હૈ, [પરભાવસ્ય ] પરભાવકા (પુદ્ગલકે ભાવોંકા) કર્તા તો [ક્વચિત્ ન ] કદાપિ નહીં હૈ .૬૧.
૧૭૮