જો જમ્હિ ગુણે દવ્વે સો અણ્ણમ્હિ દુ ણ સંકમદિ દવ્વે .
ઇહ કિલ યો યાવાન્ કશ્ચિદ્વસ્તુવિશેષો યસ્મિન્ યાવતિ કસ્મિંશ્ચિચ્ચિદાત્મન્યચિદાત્મનિ વા દ્રવ્યે ગુણે ચ સ્વરસત એવાનાદિત એવ વૃત્તઃ, સ ખલ્વચલિતસ્ય વસ્તુસ્થિતિસીમ્નો ભેત્તુમશક્યત્વાત્ત- સ્મિન્નેવ વર્તેત, ન પુનઃ દ્રવ્યાન્તરં ગુણાન્તરં વા સંક્રામેત . દ્રવ્યાન્તરં ગુણાન્તરં વાઽસંક્રામંશ્ચ કથં ત્વન્યં વસ્તુવિશેષં પરિણામયેત્ ? અતઃ પરભાવઃ કેનાપિ ન કર્તું પાર્યેત .
ગાથાર્થ : — [યઃ ] જો વસ્તુ (અર્થાત્ દ્રવ્ય) [યસ્મિન્ દ્રવ્યે ] જિસ દ્રવ્યમેં ઔર [ગુણે ] ગુણમેં વર્તતી હૈ [સઃ ] વહ [અન્યસ્મિન્ તુ ] અન્ય [દ્રવ્યે ] દ્રવ્યમેં તથા ગુણમેં [ન સંક્રામતિ ] સંક્રમણકો પ્રાપ્ત નહીં હોતી (બદલકર અન્યમેં નહીં મિલ જાતી); [અન્યત્ અસંક્રાન્તઃ ] અન્યરૂપસે સંક્રમણકો પ્રાપ્ત ન હોતી હુઈ [સઃ ] વહ (વસ્તુ), [તત્ દ્રવ્યમ્ ] અન્ય વસ્તુકો [કથં ] કૈસે [પરિણામયતિ ] પરિણમન કરા સકતી હૈ ?
ટીકા : — જગત્મેં જો કોઈ જિતની વસ્તુ જિસ કિસી જિતને ચૈતન્યસ્વરૂપ યા અચૈતન્યસ્વરૂપ દ્રવ્યમેં ઔર ગુણમેં નિજ રસસે હી અનાદિસે હી વર્તતી હૈ વહ, વાસ્તવમેં અચલિત વસ્તુસ્થિતિકી મર્યાદાકો તોડના અશક્ય હોનેસે, ઉસીમેં (અપને ઉતને દ્રવ્ય-ગુણમેં હી) વર્તતી હૈ, પરન્તુ દ્રવ્યાન્તર યા ગુણાન્તરરૂપ સંક્રમણકો પ્રાપ્ત નહીં હોતી; ઔર દ્રવ્યાન્તર યા ગુણાન્તરરૂપ સંક્રમણકો પ્રાપ્ત ન હોતી હુઈ વહ, અન્ય વસ્તુકો કૈસે પરિણમિત કરા સકતી હૈ ? (કભી નહીં કરા સકતી .) ઇસલિયે પરભાવ કિસીકે દ્વારા નહીં કિયા જા સકતા .
ભાવાર્થ : — જો દ્રવ્યસ્વભાવ હૈ ઉસે કોઈ ભી નહીં બદલ સકતા, યહ વસ્તુકી મર્યાદા હૈ ..૧૦૩..