દવ્વગુણસ્સ ય આદા ણ કુણદિ પોગ્ગલમયમ્હિ કમ્મમ્હિ .
યથા ખલુ મૃણ્મયે કલશે કર્મણિ મૃદ્દ્રવ્યમૃદ્ગુણયોઃ સ્વરસત એવ વર્તમાને દ્રવ્યગુણાન્તર- સંક્રમસ્ય વસ્તુસ્થિત્યૈવ નિષિદ્ધત્વાદાત્માનમાત્મગુણં વા નાધત્તે સ કલશકારઃ, દ્રવ્યાન્તર- સંક્રમમન્તરેણાન્યસ્ય વસ્તુનઃ પરિણમયિતુમશક્યત્વાત્ તદુભયં તુ તસ્મિન્નનાદધાનો ન તત્ત્વતસ્તસ્ય કર્તા પ્રતિભાતિ, તથા પુદ્ગલમયે જ્ઞાનાવરણાદૌ કર્મણિ પુદ્ગલદ્રવ્યપુદ્ગલગુણયોઃ સ્વરસત એવ વર્તમાને દ્રવ્યગુણાન્તરસંક્રમસ્ય વિધાતુમશક્યત્વાદાત્મદ્રવ્યમાત્મગુણં વાત્મા ન ખલ્વાધત્તે;
ગાથાર્થ : — [આત્મા ] આત્મા [પુદ્ગલમયે કર્મણિ ] પુદ્ગલમય કર્મમે [દ્રવ્યગુણસ્ય ચ ] દ્રવ્યકો તથા ગુણકો [ન કરોતિ ] નહીં કરતા; [તસ્મિન્ ] ઉસમેં [તદ્ ઉભયમ્ ] ઉન દોનોંકો [અકુર્વન્ ] ન કરતા હુઆ [સઃ ] વહ [તસ્ય કર્તા ] ઉસકા કર્તા [કથં ] કૈસે હો સકતા હૈ ?
ટીકા : — જૈસે — મિટ્ટીમય ઘટરૂપી કર્મ જો કિ મિટ્ટીરૂપી દ્રવ્યમેં ઔર મિટ્ટીકે ગુણમેં નિજ રસસે હી વર્તતા હૈ ઉસમેં કુમ્હાર અપનેકો યા અપને ગુણકો ડાલતા યા મિલાતા નહીં હૈ, ક્યોંકિ (કિસી વસ્તુકા) દ્રવ્યાન્તર યા ગુણાન્તરરૂપમેં સંક્રમણ હોનેકા વસ્તુસ્થિતિસે હી નિષેધ હૈ; દ્રવ્યાન્તરરૂપમેં (અન્યદ્રવ્યરૂપમેં) સંક્રમણ પ્રાપ્ત કિયે બિના અન્ય વસ્તુકો પરિણમિત કરના અશક્ય હોનેસે, અપને દ્રવ્ય ઔર ગુણ – દોનોંકો ઉસ ઘટરૂપી કર્મમેં ન ડાલતા હુઆ વહ કુમ્હાર પરમાર્થસે ઉસકા કર્તા પ્રતિભાસિત નહીં હોતા; ઇસીપ્રકાર — પુદ્ગલમય જ્ઞાનાવરણાદિ કર્મ જો કિ પુદ્ગલદ્રવ્યમેં ઔર પુદ્ગલકે ગુણમેં નિજ રસસે હી વર્તતા હૈ ઉસમેં આત્મા અપને દ્રવ્યકો યા અપને ગુણકો વાસ્તવમેં ડાલતા યા મિલાતા નહીં હૈ, ક્યોંકિ (કિસી વસ્તુકા) દ્રવ્યાન્તર યા ગુણાન્તરરૂપમેં સંક્રમણ હોના અશક્ય હૈ; દ્રવ્યાન્તરરૂપમેં સંક્રમણ પ્રાપ્ત કિયે બિના અન્ય વસ્તુકો
૧૮૬