Samaysar-Hindi (Gujarati transliteration). Gatha: 106.

< Previous Page   Next Page >


Page 188 of 642
PDF/HTML Page 221 of 675

 

સમયસાર
[ ભગવાનશ્રીકુન્દકુન્દ-
કથમિતિ ચેત્

જોધેહિં કદે જુદ્ધે રાએણ કદં તિ જંપદે લોગો . વવહારેણ તહ કદં ણાણાવરણાદિ જીવેણ ..૧૦૬..

યોધૈઃ કૃતે યુદ્ધે રાજ્ઞા કૃતમિતિ જલ્પતે લોકઃ .
વ્યવહારેણ તથા કૃતં જ્ઞાનાવરણાદિ જીવેન ..૧૦૬..

યથા યુદ્ધપરિણામેન સ્વયં પરિણમમાનૈઃ યોધૈઃ કૃતે યુદ્ધે યુદ્ધપરિણામેન સ્વયમપરિણમ- માનસ્ય રાજ્ઞો રાજ્ઞા કિલ કૃતં યુદ્ધમિત્યુપચારો, ન પરમાર્થઃ, તથા જ્ઞાનાવરણાદિકર્મપરિણામેન સ્વયં પરિણમમાનેન પુદ્ગલદ્રવ્યેણ કૃતે જ્ઞાનાવરણાદિકર્મણિ જ્ઞાનાવરણાદિકર્મપરિણામેન સ્વયમપરિણમમાનસ્યાત્મનઃ કિલાત્મના કૃતં જ્ઞાનાવરણાદિકર્મેત્યુપચારો, ન પરમાર્થઃ .

ભાવાર્થ :કદાચિત્ હોનેવાલે નિમિત્તનૈમિત્તિકભાવમેં કર્તાકર્મભાવ કહના સો ઉપચાર હૈ .૧૦૫.
અબ, યહ ઉપચાર કૈસે હૈ સો દૃષ્ટાન્ત દ્વારા કહતે હૈં :
યોદ્ધા કરેં જહઁ યુદ્ધ, વહાઁ વહ ભૂપકૃત જનગણ કહૈં .
ત્યોં જીવને જ્ઞાનાવરણ આદિક કિયે વ્યવહારસે ..૧૦૬..

ગાથાર્થ :[યોધૈઃ ] યોદ્ધાઓંકે દ્વારા [યુદ્ધે કૃતે ] યુદ્ધ કિયે જાને પર, ‘[રાજ્ઞા કૃતમ્ ] રાજાને યુદ્ધ કિયા’ [ઇતિ ] ઇસપ્રકાર [લોકઃ ] લોક [જલ્પતે ] (વ્યવહારસે) કહતે હૈં [તથા ] ઉસીપ્રકાર ‘[જ્ઞાનાવરણાદિ ] જ્ઞાનાવરણાદિ કર્મ [જીવેન કૃતં ] જીવને કિયા’ [વ્યવહારેણ ] ઐસા વ્યવહારસે કહા જાતા હૈ .

ટીકા :જૈસે યુદ્ધપરિણામરૂપ સ્વયં પરિણમતે હુએ યોદ્ધાઓંકે દ્વારા યુદ્ધ કિયે જાને પર, યુદ્ધપરિણામરૂપ સ્વયં પરિણમિત નહીં હોનેવાલે રાજામેં ‘રાજાને યુદ્ધ કિયા’ ઐસા ઉપચાર હૈ, પરમાર્થ નહીં હૈં; ઇસીપ્રકાર જ્ઞાનાવરણાદિકર્મપરિણામરૂપ સ્વયં પરિણમતે હુએ પુદ્ગલદ્રવ્યકે દ્વારા જ્ઞાનાવરણાદિ કર્મ કિયે જાને પર, જ્ઞાનાવરણાદિ કર્મપરિણામરૂપ સ્વયં પરિણમિત નહીં હોનેવાલે ઐસે ‘આત્મામેં ‘આત્માને જ્ઞાનાવરણાદિ કર્મ કિયા’ ઐસા ઉપચાર હૈ, પરમાર્થ નહીં હૈ .

ભાવાર્થ :યોદ્ધાઓંકે દ્વારા યુદ્ધ કિયે જાને પર ભી ઉપચારસે યહ કહા જાતા હૈ કિ ‘રાજાને યુદ્ધ કિયા’, ઇસીપ્રકાર જ્ઞાનાવરણાદિ કર્મ પુદ્ગલદ્રવ્યકે દ્વારા કિયે જાને પર ભી ઉપચારસે યહ કહા જાતા હૈ કિ ‘જીવને કર્મ કિયા’ ..૧૦૬..

૧૮૮