કહાનજૈનશાસ્ત્રમાલા ]
કર્તા-કર્મ અધિકાર
૧૯૧
(વસન્તતિલકા)
જીવઃ કરોતિ યદિ પુદ્ગલકર્મ નૈવ
કસ્તર્હિ તત્કુરુત ઇત્યભિશંક યૈવ .
કસ્તર્હિ તત્કુરુત ઇત્યભિશંક યૈવ .
એતર્હિ તીવ્રરયમોહનિવર્હણાય
સંકીર્ત્યતે શૃણુત પુદ્ગલકર્મકર્તૃ ..૬૩..
સંકીર્ત્યતે શૃણુત પુદ્ગલકર્મકર્તૃ ..૬૩..
સામણ્ણપચ્ચયા ખલુ ચઉરો ભણ્ણંતિ બંધકત્તારો . મિચ્છત્તં અવિરમણં કસાયજોગા ય બોદ્ધવ્વા ..૧૦૯.. તેસિં પુણો વિ ય ઇમો ભણિદો ભેદો દુ તેરસવિયપ્પો . મિચ્છાદિટ્ઠીઆદી જાવ સજોગિસ્સ ચરમંતં ..૧૧૦.. એદે અચેદણા ખલુ પોગ્ગલકમ્મુદયસંભવા જમ્હા .
તે જદિ કરેંતિ કમ્મં ણ વિ તેસિં વેદગો આદા ..૧૧૧..
શ્લોકાર્થ : — ‘[યદિ પુદ્ગલકર્મ જીવઃ ન એવ કરોતિ ] યદિ પુદ્ગલકર્મકો જીવ નહીં કરતા [તર્હિ ] તો ફિ ર [તત્ કઃ કુરુતે ] ઉસે કૌન કરતા હૈ ?’ [ઇતિ અભિશંક યા એવ ] ઐસી આશંકા કરકે, [એતર્હિ ] અબ [તીવ્ર-રય-મોહ-નિવર્હણાય ] તીવ્ર વેગવાલે મોહકા (કર્તૃકર્મત્વકે અજ્ઞાનકા) નાશ કરનેકે લિયે, યહ કહતે હૈં કિ — [પુદ્ગલકર્મકર્તૃ સંકીર્ત્યતે ] ‘પુદ્ગલકર્મકા કર્તા કૌન હૈ’; [શૃણુત ] ઇસલિયે (હે જ્ઞાનકે ઇચ્છુક પુરુષોં !) ઇસે સુનો .૬૩.
અબ યહ કહતે હૈં કિ પુદ્ગલકર્મકા કર્તા કૌન હૈ : —
સામાન્ય પ્રત્યય ચાર, નિશ્ચય બન્ધકે કર્તા કહે .
— મિથ્યાત્વ અરુ અવિરમણ, યોગકષાય યે હી જાનને ..૧૦૯..
ફિ ર ઉનહિકા દર્શા દિયા, યહ ભેદ તેર પ્રકારકા .
— મિથ્યાત્વ ગુણસ્થાનાદિ લે, જો ચરમભેદ સયોગિકા ..૧૧૦..
પુદ્ગલકરમકે ઉદયસે, ઉત્પન્ન ઇસસે અજીવ વે .
વે જો કરેં કર્મોં ભલે, ભોક્તા ભિ નહિં જીવદ્રવ્ય હૈ ..૧૧૧..