સ્વભાવભૂતા પરિણામશક્તિઃ .
યં સ્વસ્ય તસ્યૈવ ભવેત્સ કર્તા ..૬૫..
જં કુણદિ ભાવમાદા કત્તા સો હોદિ તસ્સ કમ્મસ્સ .
અબ ઇસી અર્થકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [ઇતિ ] ઇસપ્રકાર [જીવસ્ય ] જીવકી [સ્વભાવભૂતા પરિણામશક્તિઃ ] સ્વભાવભૂત પરિણમનશક્તિ [નિરન્તરાયા સ્થિતા ] નિર્વિઘ્ન સિદ્ધ હુઈ . [તસ્યાં સ્થિતાયાં ] યહ સિદ્ધ હોને પર, [સઃ સ્વસ્ય યં ભાવં કરોતિ ] જીવ અપને જિસ ભાવકો ક રતા હૈ [તસ્ય એવ સઃ કર્તા ભવેત્ ] ઉસકા વહ ક ર્તા હોતા હૈ .
ભાવાર્થ : — જીવ ભી પરિણામી હૈ; ઇસલિયે સ્વયં જિસ ભાવરૂપ પરિણમતા હૈ ઉસકા કર્તા હોતા હૈ .૬૫.
અબ યહ કહતે હૈં કિ જ્ઞાની જ્ઞાનમય ભાવકા ઔર અજ્ઞાની અજ્ઞાનમય ભાવકા કર્તા હૈ : —
ગાથાર્થ : — [આત્મા ] આત્મા [યં ભાવમ્ ] જિસ ભાવકો [કરોતિ ] કરતા હૈ [તસ્ય કર્મણઃ ] ઉસ ભાવરૂપ ક ર્મકા [સઃ ] વહ [કર્તા ] ક ર્તા [ભવતિ ] હોતા હૈ; [જ્ઞાનિનઃ ] જ્ઞાનીકો તો [સઃ ] વહ ભાવ [જ્ઞાનમયઃ ] જ્ઞાનમય હૈ ઔર [અજ્ઞાનિનઃ ] અજ્ઞાનીકો [અજ્ઞાનમયઃ ] અજ્ઞાનમય હૈ .
ટીકા : — ઇસપ્રકાર યહ આત્મા સ્વયમેવ પરિણામસ્વભાવવાલા હૈ તથાપિ અપને જિસ
૨૦૨