કર્મતામાપદ્યમાનસ્ય કર્તૃત્વમાપદ્યેત . સ તુ જ્ઞાનિનઃ સમ્યક્સ્વપરવિવેકેનાત્યન્તોદિતવિવિક્તાત્મ- ખ્યાતિત્વાત્ જ્ઞાનમય એવ સ્યાત્ . અજ્ઞાનિનઃ તુ સમ્યક્સ્વપરવિવેકાભાવેનાત્યન્તપ્રત્યસ્તમિત- વિવિક્તાત્મખ્યાતિત્વાદજ્ઞાનમય એવ સ્યાત્ . કિં જ્ઞાનમયભાવાત્કિમજ્ઞાનમયાદ્ભવતીત્યાહ — અણ્ણાણમઓ ભાવો અણાણિણો કુણદિ તેણ કમ્માણિ .
અજ્ઞાનિનો હિ સમ્યક્સ્વપરવિવેકાભાવેનાત્યન્તપ્રત્યસ્તમિતવિવિક્તાત્મખ્યાતિત્વાદ્યસ્માદજ્ઞાનમય ભાવકો કરતા હૈ ઉસ ભાવકા હી — કર્મત્વકો પ્રાપ્ત હુએકા હી — કર્તા વહ હોતા હૈ (અર્થાત્ વહ ભાવ આત્માકા કર્મ હૈ ઔર આત્મા ઉસકા કર્તા હૈ) . વહ ભાવ જ્ઞાનીકો જ્ઞાનમય હી હૈ, ક્યોંકિ ઉસે સમ્યક્ પ્રકારસે સ્વ-પરકે વિવેકસે (સર્વ પરદ્રવ્યભાવોંસે) ભિન્ન આત્માકી ખ્યાતિ અત્યન્ત ઉદયકો પ્રાપ્ત હુઈ હૈ . ઔર વહ ભાવ અજ્ઞાનીકો તો અજ્ઞાનમય હી હૈ, ક્યોંકિ ઉસે સમ્યક્ પ્રકારસે સ્વ-પરકા વિવેક ન હોનેસે ભિન્ન આત્માકી ખ્યાતિ અત્યન્ત અસ્ત હો ગઈ હૈ .
ભાવાર્થ : — જ્ઞાનીકો તો સ્વ-પરકા ભેદજ્ઞાન હુઆ હૈ, ઇસલિયે ઉસકે અપને જ્ઞાનમય ભાવકા હી કર્તૃત્વ હૈ; ઔર અજ્ઞાનીકો સ્વ-પરકા ભેદજ્ઞાન નહીં હૈ, ઇસલિયે ઉસકે અજ્ઞાનમય ભાવકા હી કર્તૃત્વ હૈ ..૧૨૬..
અબ યહ કહતે હૈં કિ જ્ઞાનમય ભાવસે ક્યા હોતા હૈ ઔર અજ્ઞાનમય ભાવસે ક્યા હોતા હૈ : —
ગાથાર્થ : — [અજ્ઞાનિનઃ ] અજ્ઞાનીકે [અજ્ઞાનમયઃ ] અજ્ઞાનમય [ભાવઃ ] ભાવ હૈ, [તેન ] ઇસલિયે અજ્ઞાની [કર્માણિ ] ક ર્મોંકો [કરોતિ ] ક રતા હૈ, [જ્ઞાનિનઃ તુ ] ઔર જ્ઞાનીકે તો [જ્ઞાનમયઃ ] જ્ઞાનમય (ભાવ) હૈ, [તસ્માત્ તુ ] ઇસલિયે જ્ઞાની [કર્માણિ ] ક ર્મોંકો [ન કરોતિ ] નહીં ક રતા .
ટીકા : — અજ્ઞાનીકે, સમ્યક્ પ્રકારસે સ્વ-પરકા વિવેક ન હોનેકે કારણ ભિન્ન