(રથોદ્ધતા) ઇન્દ્રજાલમિદમેવમુચ્છલત્ પુષ્કલોચ્ચલવિકલ્પવીચિભિઃ . યસ્ય વિસ્ફુ રણમેવ તત્ક્ષણં કૃત્સ્નમસ્યતિ તદસ્મિ ચિન્મહઃ ..૯૧..
નયપક્ષકક્ષાકો (નયપક્ષકી ભૂમિકો) [વ્યતીત્ય ] ઉલ્લંઘન કરકે (તત્ત્વવેત્તા) [અન્તઃ બહિઃ ] ભીતર ઔર બાહર [સમરસૈકરસસ્વભાવં ] સમતા-રસરૂપી એક રસ હી જિસકા સ્વભાવ હૈ ઐસે [અનુભૂતિમાત્રમ્ એકમ્ સ્વં ભાવમ્ ] અનુભૂતિમાત્ર એક અપને ભાવકો ( — સ્વરૂપકો) [ઉપયાતિ ] પ્રાપ્ત કરતા હૈ .૯૦. અબ નયપક્ષકે ત્યાગકી ભાવનાકા અન્તિમ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [પુષ્કલ-ઉત્-ચલ-વિકલ્પ-વીચિભિઃ ઉચ્છલત્ ] વિપુલ, મહાન, ચઞ્ચલ વિકલ્પરૂપી તરંગોંકે દ્વારા ઉઠતે હુએ [ઇદ્મ્ એવમ્ કૃત્સ્નમ્ ઇન્દ્રજાલમ્ ] ઇસ સમસ્ત ઇન્દ્રજાલકો [યસ્ય વિસ્ફુ રણમ્ એવ ] જિસકા સ્ફુ રણ માત્ર હી [તત્ક્ષણં ] તત્ક્ષણ [અસ્યતિ ] ઉડા દેતા હૈ [તત્ ચિન્મહઃ અસ્મિ ] વહ ચિન્માત્ર તેજઃપુઞ્જ મૈં હૂઁ .
ભાવાર્થ : — ચૈતન્યકા અનુભવ હોને પર સમસ્ત નયોંકે વિકલ્પરૂપી ઇન્દ્રજાલ ઉસી ક્ષણ વિલયકો પ્રાપ્ત હોતા હૈ; ઐસા ચિત્પ્રકાશ મૈં હૂઁ .૯૧.
‘પક્ષાતિક્રાન્તકા સ્વરૂપ ક્યા હૈ ?’ ઇસકે ઉત્તરસ્વરૂપ ગાથા કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [નયપક્ષપરિહીનઃ ] નયપક્ષસે રહિત જીવ, [સમયપ્રતિબદ્ધઃ ] સમયસે પ્રતિબદ્ધ
૨૨૬