જ્ઞાનમેવ મોક્ષસ્ય કારણં વિહિતં, પરમાર્થભૂતજ્ઞાનશૂન્યસ્યાજ્ઞાનકૃતયોર્વ્રતતપઃકર્મણોઃ બન્ધહેતુત્વાદ્બાલવ્યપદેશેન પ્રતિષિદ્ધત્વે સતિ તસ્યૈવ મોક્ષહેતુત્વાત્ . હોનેસે કેવલી હૈ, કેવલ મનનમાત્ર (જ્ઞાનમાત્ર) ભાવસ્વરૂપ હોનેસે મુનિ હૈ, સ્વયં હી જ્ઞાનસ્વરૂપ હોનેસે જ્ઞાની હૈ, ‘સ્વ’કા ભવનમાત્રસ્વરૂપ હોનેસે સ્વભાવ હૈ અથવા સ્વતઃ ચૈતન્યકા ❃
ઇસપ્રકાર શબ્દભેદ હોને પર ભી વસ્તુભેદ નહીં હૈ (યદ્યપિ નામ ભિન્ન-ભિન્ન હૈં તથાપિ વસ્તુ એક હી હૈ) .
ભાવાર્થ : — મોક્ષકા ઉપાદાન તો આત્મા હી હૈ . ઔર પરમાર્થસે આત્માકા જ્ઞાનસ્વભાવ હૈ; જો જ્ઞાન હૈ સો આત્મા હૈ ઔર આત્મા હૈ સો જ્ઞાન હૈ . ઇસલિયે જ્ઞાનકો હી મોક્ષકા કારણ કહના યોગ્ય હૈ ..૧૫૧..
અબ, યહ બતલાતે હૈં કિ આગમમેં ભી જ્ઞાનકો હી મોક્ષકા કારણ કહા હૈ : —
ગાથાર્થ : — [પરમાર્થે તુ ] પરમાર્થમેં [અસ્થિતઃ ] અસ્થિત [યઃ ] જો જીવ [તપઃ ક રોતિ ] તપ ક રતા હૈ [ચ ] ઔર [વ્રતં ધારયતિ ] વ્રત ધારણ ક રતા હૈ, [તત્સર્વં ] ઉસકે ઉન સબ તપ ઔર વ્રતકો [સર્વજ્ઞાઃ ] સર્વજ્ઞદેવ [બાલતપઃ ] બાલતપ ઔર [બાલવ્રતં ] બાલવ્રત [બ્રુવન્તિ ] ક હતે હૈં .
ટીકા : — આગમમેં ભી જ્ઞાનકો હી મોક્ષકા કારણ કહા હૈ (ઐસા સિદ્ધ હોતા હૈ); ક્યોંકિ જો જીવ પરમાર્થભૂત જ્ઞાનસે રહિત હૈ ઉસકે, અજ્ઞાનપૂર્વક કિયે ગયે વ્રત, તપ આદિ કર્મ બન્ધકે ❃ ભવન = હોના