વદણિયમાણિ ધરંતા સીલાણિ તહા તવં ચ કુવ્વંતા . પરમટ્ઠબાહિરા જે ણિવ્વાણં તે ણ વિંદંતિ ..૧૫૩..
જ્ઞાનમેવ મોક્ષહેતુઃ, તદભાવે સ્વયમજ્ઞાનભૂતાનામજ્ઞાનિનામન્તર્વ્રતનિયમશીલતપઃપ્રભૃતિ- શુભકર્મસદ્ભાવેઽપિ મોક્ષાભાવાત્ . અજ્ઞાનમેવ બન્ધહેતુઃ, તદભાવે સ્વયં જ્ઞાનભૂતાનાં જ્ઞાનિનાં બહિર્વ્રતનિયમશીલતપઃપ્રભૃતિશુભકર્માસદ્ભાવેઽપિ મોક્ષસદ્ભાવાત્ . કારણ હૈં, ઇસલિયે ઉન કર્મોંકો ‘બાલ’ સંજ્ઞા દેકર ઉનકા નિષેધ કિયા જાનેસે જ્ઞાન હી મોક્ષકા કારણ સિદ્ધ હોતા હૈ .
ભાવાર્થ : — જ્ઞાનકે બિના કિયે ગયે તપ તથા વ્રતકો સર્વજ્ઞદેવને બાલતપ તથા બાલવ્રત (અજ્ઞાનતપ તથા અજ્ઞાનવ્રત) કહા હૈ, ઇસલિયે મોક્ષકા કારણ જ્ઞાન હી હૈ ..૧૫૨..
અબ યહ કહતે હૈં કિ જ્ઞાન હી મોક્ષકા હેતુ હૈ ઔર અજ્ઞાન હી બન્ધકા હેતુ હૈ યહ નિયમ હૈ : —
ગાથાર્થ : — [વ્રતનિયમાન્ ] વ્રત ઔર નિયમોંકો [ધારયન્તઃ ] ધારણ ક રતે હુએ ભી [તથા ] તથા [શીલાનિ ચ તપઃ ] શીલ ઔર તપ [કુર્વન્તઃ ] ક રતે હુએ ભી [યે ] જો [પરમાર્થબાહ્યાઃ ] પરમાર્થસે બાહ્ય હૈં (અર્થાત્ પરમ પદાર્થરૂપ જ્ઞાનકા — જ્ઞાનસ્વરૂપ આત્માકા જિસકો શ્રદ્ધાન નહીં હૈ) [તે ] વે [નિર્વાણં ] નિર્વાણકો [ન વિન્દન્તિ ] પ્રાપ્ત નહીં હોતે .
ટીકા : — જ્ઞાન હી મોક્ષકા હેતુ હૈ; ક્યોંકિ જ્ઞાનકે અભાવમેં, સ્વયં હી અજ્ઞાનરૂપ હોનેવાલે અજ્ઞાનિયોંકે અન્તરંગમેં વ્રત, નિયમ, શીલ, તપ ઇત્યાદિ શુભ કર્મોંકા સદ્ભાવ હોને પર ભી મોક્ષકા અભાવ હૈ . અજ્ઞાન હી બન્ધકા હેતુ હૈ; ક્યોંકિ ઉસકે અભાવમેં, સ્વયં હી જ્ઞાનરૂપ હોનેવાલે જ્ઞાનિયોંકે બાહ્ય વ્રત, નિયમ, શીલ, તપ ઇત્યાદિ શુભ કર્મોંકા અસદ્ભાવ હોને પર ભી મોક્ષકા સદ્ભાવ હૈ .
૨૪૬