સંન્યસ્તે સતિ તત્ર કા કિલ કથા પુણ્યસ્ય પાપસ્ય વા .
નૈષ્કર્મ્યપ્રતિબદ્ધમુદ્ધતરસં જ્ઞાનં સ્વયં ધાવતિ ..૧૦૯..
કર્મજ્ઞાનસમુચ્ચયોઽપિ વિહિતસ્તાવન્ન કાચિત્ક્ષતિઃ .
મોક્ષાય સ્થિતમેકમેવ પરમં જ્ઞાનં વિમુક્તં સ્વતઃ ..૧૧૦..
અબ ઇસ અર્થકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [મોક્ષાર્થિના ઇદં સમસ્તમ્ અપિ તત્ ક ર્મ એવ સંન્યસ્તવ્યમ્ ] મોક્ષાર્થીકો યહ સમસ્ત હી ક ર્મમાત્ર ત્યાગ કરને યોગ્ય હૈ . [સંન્યસ્તે સતિ તત્ર પુણ્યસ્ય પાપસ્ય વા કિ લ કા ક થા ] જહાઁ સમસ્ત ક ર્મકા ત્યાગ કિયા જાતા હૈ ફિ ર વહાઁ પુણ્ય યા પાપકી ક્યા બાત હૈ ? (ક ર્મમાત્ર ત્યાજ્ય હૈ તબ ફિ ર પુણ્ય અચ્છા હૈ ઔર પાપ બુરા — ઐસી બાતકો અવકાશ હી કહાઁ હૈં ? ક ર્મસામાન્યમેં દોનોં આ ગયે હૈં .) [સમ્યક્ત્વાદિનિજસ્વભાવભવનાત્ મોક્ષસ્ય હેતુઃ ભવન્ ] સમસ્ત ક ર્મકા ત્યાગ હોને પર, સમ્યક્ત્વાદિ અપને સ્વભાવરૂપ હોનેસે — પરિણમન કરનેસે મોક્ષકા કારણભૂત હોતા હુઆ, [નૈષ્ક ર્મ્યપ્રતિબદ્ધમ્ ઉદ્ધતરસં ] નિષ્ક ર્મ અવસ્થાકે સાથ જિસકા ઉદ્ધત ( – ઉત્કટ) રસ પ્રતિબદ્ધ હૈ ઐસા [જ્ઞાનં ] જ્ઞાન [સ્વયં ] અપને આપ [ધાવતિ ] દૌડા ચલા આતા હૈ .
ભાવાર્થ : — કર્મકો દૂર કરકે, અપને સમ્યક્ત્વાદિસ્વભાવરૂપ પરિણમન કરનેસે મોક્ષકા કારણરૂપ હોનેવાલા જ્ઞાન અપને આપ પ્રગટ હોતા હૈ, તબ ફિ ર ઉસે કૌન રોક સકતા હૈ ? ૧૦૯.
અબ આશંકા ઉત્પન્ન હોતી હૈ કિ — જબ તક અવિરત સમ્યગ્દૃષ્ટિ ઇત્યાદિકે કર્મકા ઉદય રહતા હૈ તબ તક જ્ઞાન મોક્ષકા કારણ કૈસે હો સકતા હૈ ? ઔર કર્મ તથા જ્ઞાન દોનોં ( – કર્મકે નિમિત્તસે હોનેવાલી શુભાશુભ પરિણતિ તથા જ્ઞાનપરિણતિ દોનોં – ) એક હી સાથ કૈસે રહ સકતે હૈં . ઇસકે સમાધાનાર્થ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [યાવત્ ] જબ તક [જ્ઞાનસ્ય ક ર્મવિરતિઃ ] જ્ઞાનકી ક ર્મવિરતિ [સા સમ્યક્ પાક મ્ ન ઉપૈતિ ] ભલિભાઁતિ પરિપૂર્ણતાકો પ્રાપ્ત નહીં હોતી [તાવત્ ] તબ તક [ક ર્મજ્ઞાનસમુચ્ચયઃ અપિ વિહિતઃ, ન કાચિત્ ક્ષતિઃ ] ક ર્મ ઔર જ્ઞાનકા એકત્રિતપના શાસ્ત્રમેં ક હા