ઇતિ પુણ્યપાપરૂપેણ દ્વિપાત્રીભૂતમેકપાત્રીભૂય કર્મ નિષ્ક્રાન્તમ્ .
ઇતિ શ્રીમદમૃતચન્દ્રસૂરિવિરચિતાયાં સમયસારવ્યાખ્યાયામાત્મખ્યાતૌ પુણ્યપાપપ્રરૂપકઃ તૃતીયોઽઙ્કઃ .. [જ્ઞાનજ્યોતિઃ ભરેણ પ્રોજ્જજૃમ્ભે ] જ્ઞાનજ્યોતિ અત્યન્ત સામર્થ્ય સહિત પ્રગટ હુઈ . વહ જ્ઞાનજ્યોતિ ઐસી હૈ કિ [ક વલિતતમઃ ] જિસને અજ્ઞાનરૂપી અંધકારકા ગ્રાસ ક ર લિયા હૈ અર્થાત્ જિસને અજ્ઞાનરૂપ અંધકારકા નાશ ક ર દિયા હૈ, [હેલા-ઉન્મિલત્ ] જો લીલામાત્રસે ( – સહજ પુરુષાર્થસે) વિક સિત હોતી જાતી હૈ ઔર [પરમક લયા સાર્ધમ્ આરબ્ધકેલિ ] જિસને પરમ ક લા અર્થાત્ કેવલજ્ઞાનકે સાથ ક્રીડા પ્રારમ્ભ કી હૈ (જબ તક સમ્યગ્દૃષ્ટિ છદ્મસ્થ હૈ તબ તક જ્ઞાનજ્યોતિ કે વલજ્ઞાનકે સાથ શુદ્ધનયકે બલસે પરોક્ષ ક્રીડા ક રતી હૈ, કે વલજ્ઞાન હોને પર સાક્ષાત્ હોતી હૈ .)
ભાવાર્થ : — આપકો (જ્ઞાનજ્યોતિકો) પ્રતિબન્ધક કર્મ જો કિ શુભાશુભ ભેદરૂપ હોકર નાચતા થા ઔર જ્ઞાનકો ભુલા દેતા થા ઉસે અપની શક્તિસે ઉખાડકર જ્ઞાનજ્યોતિ સમ્પૂર્ણ સામર્થ્ય સહિત પ્રકાશિત હુઈ . વહ જ્ઞાનજ્યોતિ અથવા જ્ઞાનકલા કેવલજ્ઞાનરૂપ પરમકલાકા અંશ હૈ તથા કેવલજ્ઞાનકે સમ્પૂર્ણ સ્વરૂપકો વહ જાનતી હૈ ઔર ઉસ ઓર પ્રગતિ કરતી હૈ, ઇસલિયે યહ કહા હૈ કિ ‘જ્ઞાનજ્યોતિને કેવલજ્ઞાનકે સાથ ક્રીડા પ્રારંભ કી હૈ’ . જ્ઞાનકલા સહજરૂપસે વિકાસકો પ્રાપ્ત હોતી જાતી હૈ ઔર અન્તમેં પરમકલા અર્થાત્ કેવલજ્ઞાન હો જાતી હૈ .૧૧૨.
ટીકા : — પુણ્ય-પાપરૂપસે દો પાત્રોંકે રૂપમેં નાચનેવાલા કર્મ એક પાત્રરૂપ હોકર (રંગભૂમિમેંસે) બાહર નિકલ ગયા .
ભાવાર્થ : — યદ્યપિ કર્મ સામાન્યતયા એક હી હૈ તથાપિ ઉસને પુણ્ય-પાપરૂપ દો પાત્રોંકા સ્વાંગ ધારણ કરકે રંગભૂમિમેં પ્રવેશ કિયા થા . જબ ઉસે જ્ઞાનને યથાર્થતયા એક જાન લિયા તબ વહ એક પાત્રરૂપ હોકર રંગભૂમિસે બાહર નિકલ ગયા, ઔર નૃત્ય કરના બન્દ કર દિયા .
પુણ્ય રુ પાપ શુભાશુભભાવનિ બન્ધ ભયે સુખદુઃખકરા રે .
બન્ધકે કારણ હૈં દોઊ રૂપ, ઇન્હેં તજિ જિનમુનિ મોક્ષ પધારે ..
ઇસપ્રકાર શ્રી સમયસારકી (શ્રીમદ્ભગવત્કુન્દકુન્દાચાર્યદેવપ્રણીત શ્રી સમયસાર પરમાગમકી) શ્રીમદ્ અમૃતચન્દ્રાચાર્યદેવવિરચિત આત્મખ્યાતિ નામક ટીકામેં પુણ્ય-પાપકા પ્રરૂપક તીસરા અઙ્ક સમાપ્ત હુઆ .
૨૬૦સમયસાર