યતો હિ જ્ઞાનિનો જ્ઞાનમયૈર્ભાવૈરજ્ઞાનમયા ભાવાઃ પરસ્પરવિરોધિનોઽવશ્યમેવ નિરુધ્યન્તે; તતોઽજ્ઞાનમયાનાં ભાવાનામ્ રાગદ્વેષમોહાનાં આસ્રવભૂતાનાં નિરોધાત્ જ્ઞાનિનો ભવત્યેવ આસ્રવનિરોધઃ . અતો જ્ઞાની નાસ્રવનિમિત્તાનિ પુદ્ગલકર્માણિ બઘ્નાતિ, નિત્યમેવાકર્તૃત્વાત્ તાનિ નવાનિ ન બધ્નન્ સદવસ્થાનિ પૂર્વબદ્ધાનિ જ્ઞાનસ્વભાવત્વાત્ કેવલમેવ જાનાતિ . ઐસા બન્ધ [નાસ્તિ ] નહીં હૈ, [આસ્રવનિરોધઃ ] (ક્યોંકિ) આસ્રવકા (ભાવાસ્રવકા) નિરોધ હૈ; [તાનિ ] નવીન ક ર્મોંકો [અબધ્નન્ ] નહીં બાઁધતા [સઃ ] વહ, [સન્તિ ] સત્તામેં રહે હુએ [પૂર્વનિબદ્ધાનિ ] પૂર્વબદ્ધ કર્મોંકો [જાનાતિ ] જાનતા હી હૈ .
ટીકા : — વાસ્તવમેં જ્ઞાનીકે જ્ઞાનમય ભાવોંસે અજ્ઞાનમય ભાવ અવશ્ય હી નિરુદ્ધ – અભાવરૂપ હોતે હૈં, ક્યોંકિ પરસ્પર વિરોધી ભાવ એકસાથ નહીં રહ સકતે; ઇસલિયે અજ્ઞાનમય ભાવરૂપ રાગ-દ્વેષ-મોહ જો કિ આસ્રવભૂત (આસ્રવસ્વરૂપ) હૈં ઉનકા નિરોધ હોનેસે, જ્ઞાનીકે આસ્રવકા નિરોધ હોતા હી હૈ . ઇસલિયે જ્ઞાની, આસ્રવ જિનકા નિમિત્ત હૈ ઐસે (જ્ઞાનાવરણાદિ) પુદ્ગલકર્મોંકો નહીં બાઁધતા, — સદા અકર્તૃત્વ હોનેસે નવીન કર્મોંકો ન બાઁધતા હુઆ સત્તામેં રહે હુએ પૂર્વબદ્ધ કર્મોંકો, સ્વયં જ્ઞાનસ્વભાવવાન્ હોનેસે, માત્ર જાનતા હી હૈ . (જ્ઞાનીકા જ્ઞાન હી સ્વભાવ હૈ, કર્તૃત્વ નહીં; યદિ કર્તૃત્વ હો તો કર્મકો બાઁધે, જ્ઞાતૃત્વ હોનેસે કર્મબન્ધ નહીં કરતા .)
ભાવાર્થ : — જ્ઞાનીકે અજ્ઞાનમય ભાવ નહીં હોતે, ઔર અજ્ઞાનમય ભાવ ન હોનેસે (અજ્ઞાનમય) રાગદ્વેષમોહ અર્થાત્ આસ્રવ નહીં હોતે ઔર આસ્રવ ન હોનેસે નવીન બન્ધ નહીં હોતા . ઇસપ્રકાર જ્ઞાની સદા હી અકર્તા હોનેસે નવીન કર્મ નહીં બાઁધતા ઔર જો પૂર્વબદ્ધ કર્મ સત્તામેં વિદ્યમાન હૈં ઉનકા માત્ર જ્ઞાતા હી રહતા હૈ .
અવિરતસમ્યગ્દૃષ્ટિકે ભી અજ્ઞાનમય રાગદ્વેષમોહ નહીં હોતા . જો મિથ્યાત્વ સહિત રાગાદિ હોતા હૈ વહી અજ્ઞાનકે પક્ષમેં માના જાતા હૈ, સમ્યક્ત્વ સહિત રાગાદિક અજ્ઞાનકે પક્ષમેં નહીં હૈ . સમ્યગ્દૃષ્ટિકે સદા જ્ઞાનમય પરિણમન હી હોતા હૈ . ઉસકો ચારિત્રમોહકે ઉદયકી બલવત્તાસે જો રાગાદિ હોતે હૈં ઉસકા સ્વામિત્વ ઉસકે નહીં હૈ; વહ રાગાદિકો રોગ સમાન જાનકર પ્રવર્તતા હૈ ઔર અપની શક્તિકે અનુસાર ઉન્હેં કાટતા જાતા હૈ . ઇસલિયે જ્ઞાનીકે જો રાગાદિ હોતે હૈં વહ વિદ્યમાન હોને પર ભી અવિદ્યમાન જૈસે હી હૈં; વહ આગામી સામાન્ય સંસારકા બન્ધ નહીં કરતા, માત્ર અલ્પ સ્થિતિ-અનુભાગવાલા બન્ધ કરતા હૈ . ઐસે અલ્પ બન્ધકો યહાઁ નહીં ગિના હૈ ..૧૬૬..
ઇસપ્રકાર જ્ઞાનીકે આસ્રવ ન હોનેસે બન્ધ નહીં હોતા .
૨૬૪