ભાવો રાગાદિજુદો જીવેણ કદો દુ બંધગો ભણિદો . રાગાદિવિપ્પમુક્કો અબંધગો જાણગો ણવરિ ..૧૬૭..
ઇહ ખલુ રાગદ્વેષમોહસમ્પર્કજોઽજ્ઞાનમય એવ ભાવઃ, અયસ્કાન્તોપલસમ્પર્કજ ઇવ કાલાયસસૂચીં, કર્મ કર્તુમાત્માનં ચોદયતિ; તદ્વિવેકજસ્તુ જ્ઞાનમયઃ, અયસ્કાન્તોપલવિવેકજ ઇવ કાલાયસસૂચીં, અકર્મકરણોત્સુકમાત્માનં સ્વભાવેનૈવ સ્થાપયતિ . તતો રાગાદિસંકીર્ણોઽજ્ઞાનમય એવ કર્તૃત્વે ચોદકત્વાદ્બન્ધકઃ . તદસંકીર્ણસ્તુ સ્વભાવોદ્ભાસકત્વાત્કેવલં જ્ઞાયક એવ, ન મનાગપિ બન્ધકઃ .
ગાથાર્થ : — [જીવેન કૃતઃ ] જીવકૃત [રાગાદિયુતઃ ] રાગાદિયુક્ત [ભાવઃ તુ ] ભાવ [બન્ધક : ભણિતઃ ] બન્ધક (નવીન ક ર્મોંકા બન્ધ ક રનેવાલા) ક હા ગયા હૈ . [રાગાદિવિપ્રમુક્તઃ ] રાગાદિસે વિમુક્ત ભાવ [અબન્ધક : ] બંધક નહીં હૈ, [કેવલમ્ જ્ઞાયક : ] વહ માત્ર જ્ઞાયક હી હૈ .
ટીકા : — જૈસે લોહચુમ્બક-પાષાણકે સાથ સંસર્ગસે (લોહેકી સુઈમેં) ઉત્પન્ન હુઆ ભાવ લોહેકી સુઈકો (ગતિ કરનેકે લિયે) પ્રેરિત કરતા હૈ ઉસીપ્રકાર રાગદ્વેષમોહકે સાથ મિશ્રિત હોનેસે (આત્મામેં) ઉત્પન્ન હુઆ અજ્ઞાનમય ભાવ હી આત્માકો કર્મ કરનેકે લિયે પ્રેરિત કરતા હૈ, ઔર જૈસે લોહચુમ્બક-પાષાણકે સાથ અસંસર્ગસે (સુઈમેં) ઉત્પન્ન હુઆ ભાવ લોહેકી સુઈકો (ગતિ ન કરનેરૂપ) સ્વભાવમેં હી સ્થાપિત કરતા હૈ ઉસીપ્રકાર રાગદ્વેષમોહકે સાથ મિશ્રિત નહીં હોનેસે (આત્મામેં) ઉત્પન્ન હુઆ જ્ઞાનમય ભાવ, જિસે કર્મ કરનેકી ઉત્સુકતા નહીં હૈ (અર્થાત્ કર્મ કરનેકા જિસકા સ્વભાવ નહીં હૈ) ઐસે આત્માકો સ્વભાવમેં હી સ્થાપિત કરતા હૈ; ઇસલિયે રાગાદિકે સાથ મિશ્રિત અજ્ઞાનમય ભાવ હી કર્તૃત્વમેં પ્રેરિત કરતા હૈ અતઃ વહ બન્ધક હૈ ઔર રાગાદિકે સાથ અમિશ્રિત ભાવ સ્વભાવકા પ્રકાશક હોનેસે માત્ર જ્ઞાયક હી હૈ, કિંચિત્માત્ર ભી બન્ધક નહીં હૈ
ભાવાર્થ : — રાગાદિકે સાથ મિશ્રિત અજ્ઞાનમય ભાવ હી બન્ધકા કર્તા હૈ, ઔર રાગાદિકે