યે ખલુ પૂર્વમજ્ઞાનેન બદ્ધા મિથ્યાત્વાવિરતિકષાયયોગા દ્રવ્યાસ્રવભૂતાઃ પ્રત્યયાઃ, તે જ્ઞાનિનો દ્રવ્યાન્તરભૂતા અચેતનપુદ્ગલપરિણામત્વાત્ પૃથ્વીપિણ્ડસમાનાઃ . તે તુ સર્વેઽપિ- સ્વભાવત એવ કાર્માણશરીરેણૈવ સમ્બદ્ધાઃ, ન તુ જીવેન . અતઃ સ્વભાવસિદ્ધ એવ દ્રવ્યાસ્રવાભાવો જ્ઞાનિનઃ .
દ્રવ્યાસ્રવેભ્યઃ સ્વત એવ ભિન્નઃ .
નિરાસ્રવો જ્ઞાયક એક એવ ..૧૧૫..
[ક ર્મશરીરેણ ] (માત્ર) કાર્મણ શરીરકે સાથ [બદ્ધાઃ ] બઁધે હુએ હૈં .
ટીકા : — જો પહલે અજ્ઞાનસે બઁધે હુએ મિથ્યાત્વ, અવિરતિ, કષાય ઔર યોગરૂપ દ્રવ્યાસ્રવભૂત પ્રત્યય હૈં, વે અન્યદ્રવ્યસ્વરૂપ પ્રત્યય અચેતન પુદ્ગલપરિણામવાલે હૈં, ઇસલિયે જ્ઞાનીકે લિયે મિટ્ટીકે ઢેલેકે સમાન હૈં ( – જૈસે મિટ્ટી આદિ પુદ્ગલસ્કન્ધ હૈં વૈસે હી યહ પ્રત્યય હૈં); વે તો સમસ્ત હી, સ્વભાવસે હી માત્ર કાર્મણ શરીરકે સાથ બઁધે હુએ હૈં — સમ્બન્ધયુક્ત હૈં, જીવકે સાથ નહીં; ઇસલિયે જ્ઞાનીકે સ્વભાવસે હી દ્રવ્યાસ્રવકા અભાવ સિદ્ધ હૈ .
ભાવાર્થ : — જ્ઞાનીકે જો પહલે અજ્ઞાનદશામેં બઁધે હુએ મિથ્યાત્વાદિ દ્રવ્યાસ્રવભૂત પ્રત્યય હૈં વે તો મિટ્ટીકે ઢેલેકી ભાઁતિ પુદ્ગલમય હૈં, ઇસલિયે વે સ્વભાવસે હી અમૂર્તિક ચૈતન્યસ્વરૂપ જીવસે ભિન્ન હૈં . ઉનકા બન્ધ અથવા સમ્બન્ધ પુદ્ગલમય કાર્મણશરીરકે સાથ હી હૈ, ચિન્મય જીવકે સાથ નહીં . ઇસલિયે જ્ઞાનીકે દ્રવ્યાસ્રવકા અભાવ તો સ્વભાવસે હી હૈ . (ઔર જ્ઞાનીકે ભાવાસ્રવકા અભાવ હોનેસે, દ્રવ્યાસ્રવ નવીન કર્મોંકે આસ્રવણકે કારણ નહીં હોતે, ઇસલિયે ઇસ દૃષ્ટિસે ભી જ્ઞાનીકે દ્રવ્યાસ્રવકા અભાવ હૈ .)..૧૬૯..
અબ ઇસી અર્થકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [ભાવાસ્રવ-અભાવમ્ પ્રપન્નઃ ] ભાવાસ્રવોંકે અભાવકો પ્રાપ્ત ઔર [દ્રવ્યાસ્રવેભ્યઃ સ્વતઃ એવ ભિન્નઃ ] દ્રવ્યાસ્રવોંસે તો સ્વભાવસે હી ભિન્ન [અયં જ્ઞાની ] યહ જ્ઞાની — [સદા જ્ઞાનમય-એક -ભાવઃ ] જો કિ સદા એક જ્ઞાનમય ભાવવાલા હૈ — [નિરાસ્રવઃ ] નિરાસ્રવ હી હૈ, [એક : જ્ઞાયક : એવ ] માત્ર એક જ્ઞાયક હી હૈ .
૨૬૮