જમ્હા દુ જહણ્ણાદો ણાણગુણાદો પુણો વિ પરિણમદિ .
જ્ઞાનગુણસ્ય હિ યાવજ્જઘન્યો ભાવઃ તાવત્ તસ્યાન્તર્મુહૂર્તવિપરિણામિત્વાત્ પુનઃ પુનરન્ય- તયાસ્તિ પરિણામઃ . સ તુ, યથાખ્યાતચારિત્રાવસ્થાયા અધસ્તાદવશ્યમ્ભાવિરાગસદ્ભાવાત્, બન્ધહેતુરેવ સ્યાત્ .
એવં સતિ કથં જ્ઞાની નિરાસ્રવ ઇતિ ચેત્ —
ગાથાર્થ : — [યસ્માત્ તુ ] ક્યોંકિ [જ્ઞાનગુણઃ ] જ્ઞાનગુણ, [જઘન્યાત્ જ્ઞાનગુણાત્ ] જઘન્ય જ્ઞાનગુણકે કારણ [પુનરપિ ] ફિ રસે ભી [અન્યત્વં ] અન્યરૂપસે [પરિણમતે ] પરિણમન કરતા હૈ, [તેન તુ ] ઇસલિયે [સઃ ] વહ (જ્ઞાનગુણ) [બન્ધક : ] ક ર્મોંકા બંધક [ભણિતઃ ] ક હા ગયા હૈ .
ટીકા : — જબ તક જ્ઞાનગુણકા જઘન્ય ભાવ હૈ ( — ક્ષાયોપશમિક ભાવ હૈ) તબ તક વહ (જ્ઞાનગુણ) અન્તર્મુહૂર્તમેં વિપરિણામકો પ્રાપ્ત હોતા હૈ, ઇસલિયે પુનઃ પુનઃ ઉસકા અન્યરૂપ પરિણમન હોતા હૈ . વહ (જ્ઞાનગુણકા જઘન્ય ભાવસે પરિણમન), યથાખ્યાતચારિત્ર-અવસ્થાકે નીચે અવશ્યમ્ભાવી રાગકા સદ્ભાવ હોનેસે, બન્ધકા કારણ હી હૈ .
ભાવાર્થ : — ક્ષાયોપશમિકજ્ઞાન એક જ્ઞેય પર અન્તર્મુહૂર્ત હી ઠહરતા હૈ, ફિ ર વહ અવશ્ય હી અન્ય જ્ઞેયકો અવલમ્બતા હૈ; સ્વરૂપમેં ભી વહ અન્તર્મુહૂર્ત હી ટિક સકતા હૈ, ફિ ર વહ વિપરિણામકો પ્રાપ્ત હોતા હૈ . ઇસલિયે ઐસા અનુમાન ભી હો સકતા હૈ કિ સમ્યગ્દૃષ્ટિ આત્મા સવિકલ્પ દશામેં હો યા નિર્વિકલ્પ અનુભવદશામેં હો — ઉસે યથાખ્યાતચારિત્ર-અવસ્થા હોનેકે પૂર્વ અવશ્ય હી રાગભાવકા સદ્ભાવ હોતા હૈ; ઔર રાગ હોનેસે બન્ધ ભી હોતા હૈ . ઇસલિયે જ્ઞાનગુણકે જઘન્ય ભાવકો બન્ધકા હેતુ કહા ગયા હૈ ..૧૭૧..
અબ પુનઃ પ્રશ્ન હોતા હૈ કિ — યદિ ઐસા હૈ (અર્થાત્ જ્ઞાનગુણકા જઘન્ય ભાવ બન્ધકા કારણ હૈ) તો ફિ ર જ્ઞાની નિરાસ્રવ કૈસે હૈ ? ઉસકે ઉત્તરસ્વરૂપ ગાથા કહતે હૈં : —
૨૭૦