સમયમનુસરન્તો યદ્યપિ દ્રવ્યરૂપાઃ .
દવતરતિ ન જાતુ જ્ઞાનિનઃ કર્મબન્ધઃ ..૧૧૮..
સમ્યગ્દૃષ્ટિકે મિથ્યાત્વકા ઔર અનન્તાનુબંધી કષાયકા ઉદય ન હોનેસે ઉસે ઉસપ્રકારકે ભાવાસ્રવ તો હોતે હી નહીં ઔર મિથ્યાત્વ તથા અનન્તાનુબંધી કષાય સંબંધી બન્ધ ભી નહીં હોતા . (ક્ષાયિક સમ્યગ્દૃષ્ટિકે સત્તામેંસે મિથ્યાત્વકા ક્ષય હોતે સમય હી અનન્તાનુબંધી કષાયકા તથા તત્સમ્બન્ધી અવિરતિ ઔર યોગભાવકા ભી ક્ષય હો ગયા હોતા હૈ, ઇસલિયે ઉસે ઉસપ્રકારકા બન્ધ નહીં હોતા; ઔપશમિક સમ્યગ્દૃષ્ટિકે મિથ્યાત્વ તથા અનન્તાનુબંધી કષાય માત્ર ઉપશમમેં — સત્તામેં — હી હોનેસે સત્તામેં રહા હુઆ દ્રવ્ય ઉદયમેં આયે બિના ઉસપ્રકારકે બન્ધકા કારણ નહીં હોતા; ઔર ક્ષાયોપશમિક સમ્યગ્દૃષ્ટિકો ભી સમ્યક્ત્વમોહનીયકે અતિરિક્ત છહ પ્રકૃતિયાઁ વિપાક-ઉદયમેં નહીં આતી, ઇસલિયે ઉસપ્રકારકા બન્ધ નહીં હોતા .)
અવિરતસમ્યગ્દૃષ્ટિ ઇત્યાદિકે જો ચારિત્રમોહકા ઉદય વિદ્યમાન હૈ ઉસમેં જિસપ્રકાર જીવ યુક્ત હોતા હૈ ઉસીપ્રકાર ઉસે નવીન બન્ધ હોતા હૈ; ઇસલિયે ગુણસ્થાનોંકે વર્ણનમેં અવિરત-સમ્યગ્દૃષ્ટિ આદિ ગુણસ્થાનોંમેં અમુક અમુક પ્રકૃતિયોંકા બન્ધ કહા હૈ, કિન્તુ વહ બન્ધ અલ્પ હૈ, ઇસલિયે ઉસે સામાન્ય સંસારકી અપેક્ષાસે બન્ધમેં નહીં ગિના જાતા . સમ્યગ્દૃષ્ટિ ચારિત્રમોહકે ઉદયમેં સ્વામિત્વભાવસે યુક્ત નહીં હોતા, વહ માત્ર અસ્થિરતારૂપસે યુક્ત હોતા હૈ; ઔર અસ્થિરતારૂપ યુક્તતા નિશ્ચયદૃષ્ટિમેં યુક્તતા હી નહીં હૈ . ઇસલિયે સમ્યગ્દૃષ્ટિકે રાગદ્વેષમોહકા અભાવ કહા ગયા હૈ . જબ તક જીવ કર્મકા સ્વામિત્વ રખકર કર્મોદયમેં પરિણમિત હોતા હૈ તબ તક હી વહ કર્મકા કર્તા હૈ; ઉદયકા જ્ઞાતાદૃષ્ટા હોકર પરકે નિમિત્તસે માત્ર અસ્થિરતારૂપ પરિણમિત હોતા હૈ તબ કર્તા નહીં; કિન્તુ જ્ઞાતા હી હૈ . ઇસ અપેક્ષાસે, સમ્યગ્દૃષ્ટિ હોનેકે બાદ ચારિત્રમોહકે ઉદયરૂપ પરિણમિત હોતે હુએ ભી ઉસે જ્ઞાની ઔર અબન્ધક કહા ગયા હૈ . જબ તક મિથ્યાત્વકા ઉદય હૈ ઔર ઉસમેં યુક્ત હોકર જીવ રાગદ્વેષમોહભાવસે પરિણમિત હોતા હૈ તબ તક હી ઉસે અજ્ઞાની ઔર બન્ધક કહા જાતા હૈ . ઇસપ્રકાર જ્ઞાની-અજ્ઞાની ઔર બન્ધ-અબન્ધકા યહ ભેદ જાનના . ઔર શુદ્ધ સ્વરૂપમેં લીન રહનેકે અભ્યાસ દ્વારા કેવલજ્ઞાન પ્રગટ હોનેસે જબ જીવ સાક્ષાત્ સમ્પૂર્ણજ્ઞાની હોતા હૈ તબ વહ સર્વથા નિરાસ્રવ હો જાતા હૈ યહ પહલે કહા જા ચુકા હૈ ..૧૭૩ સે ૧૭૬..
અબ ઇસ અર્થકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [યદ્યપિ ] યદ્યપિ [સમયમ્ અનુસરન્તઃ ] અપને અપને સમયકા અનુસરણ
૨૭૬