રાગદ્વેષમોહા ન સન્તિ સમ્યગ્દૃષ્ટેઃ, સમ્યગ્દૃષ્ટિત્વાન્યથાનુપપત્તેઃ . તદભાવે ન તસ્ય દ્રવ્ય- પ્રત્યયાઃ પુદ્ગલકર્મહેતુત્વં બિભ્રતિ, દ્રવ્યપ્રત્યયાનાં પુદ્ગલકર્મહેતુત્વસ્ય રાગાદિહેતુત્વાત્ . તતો હેતુહેત્વભાવે હેતુમદભાવસ્ય પ્રસિદ્ધત્વાત્ જ્ઞાનિનો નાસ્તિ બન્ધઃ .
ગાથાર્થ : — [રાગઃ ] રાગ, [દ્વેષઃ ] દ્વેષ [ચ મોહઃ ] ઔર મોહ — [આસ્રવાઃ ] યહ આસ્રવ [સમ્યગ્દૃષ્ટેઃ ] સમ્યગ્દૃષ્ટિકે [ન સન્તિ ] નહીં હોતે, [તસ્માત્ ] ઇસલિયે [આસ્રવભાવેન વિના ] આસ્રવભાવકે બિના [પ્રત્યયાઃ ] દ્રવ્યપ્રત્યય [હેતવઃ ] ક ર્મબન્ધકે કારણ [ન ભવન્તિ ] નહીં હોતે .
[ચતુર્વિક લ્પ હેતુઃ ] (મિથ્યાત્વાદિ) ચાર પ્રકારકે હેતુ [અષ્ટવિક લ્પસ્ય ] આઠ પ્રકારકે ક ર્મોંકો [કારણં ] કારણ [ભણિતમ્ ] ક હે ગયે હૈં, [ચ ] ઔર [તેષામ્ અપિ ] ઉનકે ભી [રાગાદયઃ ] (જીવકે) રાગાદિ ભાવ કારણ હૈં; [તેષામ્ અભાવે ] ઇસલિયે ઉનકે અભાવમેં [ન બધ્યન્તે ] ક ર્મ નહીં બઁધતે . (ઇસલિયે સમ્યગ્દૃષ્ટિકે બન્ધ નહીં હૈ .)
ટીકા : — સમ્યગ્દૃષ્ટિકે રાગદ્વેષમોહ નહીં હૈં, ક્યોંકિ સમ્યગ્દૃષ્ટિકી અન્યથા અનુપપત્તિ હૈ (અર્થાત્ રાગદ્વેષમોહકે અભાવકે બિના સમ્યગ્દૃષ્ટિત્વ નહીં હો સકતા); રાગદ્વેષમોહકે અભાવમેં ઉસે (સમ્યગ્દૃષ્ટિકો) દ્રવ્યપ્રત્યય પુદ્ગલકર્મકા (અર્થાત્ પુદ્ગલકર્મકે બન્ધકા) હેતુત્વ ધારણ નહીં કરતે, ક્યોંકિ દ્રવ્યપ્રત્યયોંકે પુદ્ગલકર્મકે હેતુત્વકે હેતુ રાગાદિક હૈં; ઇસલિયે હેતુકે અભાવમેં હેતુમાન્કા (અર્થાત્ કારણકા જો કારણ હૈ ઉસકે અભાવમેં કાર્યકા) અભાવ પ્રસિદ્ધ હૈ, ઇસલિયે જ્ઞાનીકે બન્ધ કારણ નહીં હૈ
ભાવાર્થ : — યહાઁ, રાગદ્વેષમોહકે અભાવકે બિના સમ્યગ્દૃષ્ટિત્વ નહીં હો સકતા ઐસા અવિનાભાવી નિયમ બતાયા હૈ સો યહાઁ મિથ્યાત્વસમ્બન્ધી રાગાદિકા અભાવ સમઝના ચાહિયે . યહાઁ મિથ્યાત્વસંબંધી રાગાદિકો હી રાગ માના ગયા હૈ . સમ્યગ્દૃષ્ટિ હોનેકે બાદ જો કુછ ચારિત્રમોહસમ્બન્ધી રાગ રહ જાતા હૈ ઉસે યહાઁ નહીં લિયા હૈ; વહ ગૌણ હૈ . ઇસપ્રકાર સમ્યગ્દૃષ્ટિકે ભાવાસ્રવકા અર્થાત્ રાગદ્વેષમોહકા અભાવ હૈ . દ્રવ્યાસ્રવોંકો બન્ધકા હેતુ હોનેમેં જો રાગદ્વેષમોહ હૈં ઉનકા સમ્યગ્દૃષ્ટિકે અભાવ હોનેસે બન્ધકે હેતુ નહીં હોતે, ઔર દ્રવ્યાસ્રવ બન્ધકે હેતુ નહીં હોતે, ઇસલિયે સમ્યગ્દૃષ્ટિકે – જ્ઞાનીકે – બન્ધ નહીં હોતા .
૨૭૮