સન્તિ તાવજ્જીવસ્ય આત્મકર્મૈકત્વાધ્યાસમૂલાનિ મિથ્યાત્વાજ્ઞાનાવિરતિયોગલક્ષણાનિ અધ્યવસાનાનિ . તાનિ રાગદ્વેષમોહલક્ષણસ્યાસ્રવભાવસ્ય હેતવઃ . આસ્રવભાવઃ કર્મહેતુઃ . કર્મ નોકર્મહેતુઃ . નોકર્મ સંસારહેતુઃ ઇતિ . તતો નિત્યમેવાયમાત્મા આત્મકર્મણોરેકત્વાધ્યાસેન મિથ્યાત્વાજ્ઞાનાવિરતિયોગમયમાત્માનમધ્યવસ્યતિ . તતો રાગદ્વેષમોહરૂપમાસ્રવભાવં ભાવયતિ . તતઃ કર્મ આસ્રવતિ . તતો નોકર્મ ભવતિ . તતઃ સંસારઃ પ્રભવતિ . યદા તુ આત્મકર્મણોર્ભેદવિજ્ઞાનેન શુદ્ધચૈતન્યચમત્કારમાત્રમાત્માનં ઉપલભતે તદા મિથ્યાત્વાજ્ઞાનાવિરતિયોગલક્ષણાનાં અધ્યવસાનાનાં આસ્રવભાવહેતૂનાં ભવત્યભાવઃ . તદભાવે રાગદ્વેષમોહરૂપાસ્રવભાવસ્ય ભવત્યભાવઃ . તદભાવે ભવતિ કર્માભાવઃ . તદભાવેઽપિ ભવતિ નોકર્માભાવઃ . તદભાવેઽપિ ભવતિ સંસારાભાવઃ . ઇત્યેષ સંવરક્રમઃ .

ટીકા : — પહલે તો જીવકે, આત્મા ઔર કર્મકે એકત્વકા અધ્યાસ (અભિપ્રાય) જિનકા મૂલ હૈ ઐસે મિથ્યાત્વ-અજ્ઞાન-અવિરતિ-યોગસ્વરૂપ અધ્યવસાન વિદ્યમાન હૈં, વે રાગદ્વેષમોહસ્વરૂપ આસ્રવભાવકે કારણ હૈં; આસ્રવભાવ કર્મકા કારણ હૈ; કર્મ-નોકર્મકા કારણ હૈ; ઔર નોકર્મ સંસારકા કારણ હૈ . ઇસલિયે — સદા હી યહ આત્મા, આત્મા ઔર કર્મકે એકત્વકે અધ્યાસસે મિથ્યાત્વ-અજ્ઞાન-અવિરતિ-યોગમય આત્માકો માનતા હૈ (અર્થાત્ મિથ્યાત્વાદિ અધ્યવસાન કરતા હૈ); તતઃ રાગદ્વેષમોહરૂપ આસ્રવભાવકો ભાતા હૈ, ઉસસે કર્માસ્રવ હોતા હૈ; ઉસસે નોકર્મ હોતા હૈ; ઔર ઉસસે સંસાર ઉત્પન્ન હોતા હૈ . કિન્તુ જબ (વહ આત્મા), આત્મા ઔર કર્મકે ભેદવિજ્ઞાનકે દ્વારા શુદ્ધ ચૈતન્યચમત્કારમાત્ર આત્માકો ઉપલબ્ધ કરતા હૈ — અનુભવ કરતા હૈ તબ મિથ્યાત્વ, અજ્ઞાન, અવિરતિ ઔર યોગસ્વરૂપ અધ્યવસાન, જો કિ આસ્રવભાવકે કારણ હૈં ઉનકા અભાવ હોતા હૈ; અધ્યવસાનોંકા અભાવ હોને પર રાગદ્વેષમોહરૂપ આસ્રવભાવકા અભાવ હોતા હૈ; આસ્રવભાવકા અભાવ હોને પર કર્મકા અભાવ હોતા હૈ; કર્મકા અભાવ હોને પર નોકર્મકા અભાવ હોતા હૈ; ઔર નોકર્મકા અભાવ હોને પર સંવરકા અભાવ હોતા હૈ . ઇસપ્રકાર યહ સંવરકા ક્રમ હૈ .

ભાવાર્થ : — જીવકે જબ તક આત્મા ઔર કર્મકે એકત્વકા આશય હૈ — ભેદવિજ્ઞાન નહીં હૈ તબ તક મિથ્યાત્વ, અજ્ઞાન, અવિરતિ ઔર યોગસ્વરૂપ અધ્યવસાન વર્તતે હૈં, અધ્યવસાનસે રાગદ્વેષમોહરૂપ આસ્રવભાવ હોતા હૈ, આસ્રવભાવસે કર્મ બઁધતા હૈ, કર્મસે શરીરાદિ નોકર્મ ઉત્પન્ન હોતા હૈ ઔર નોકર્મસે સંસાર હૈ . પરન્તુ જબ ઉસે આત્મા ઔર કર્મકા ભેદવિજ્ઞાન હોતા હૈ તબ શુદ્ધ આત્માકી ઉપલબ્ધિ હોનેસે મિથ્યાત્વાદિ અધ્યવસાનોંકા અભાવ હોતા હૈ, ઔર અધ્યવસાનકે અભાવસે રાગદ્વેષમોહરૂપ આસ્રવકા અભાવ હોતા હૈ, આસ્રવકે અભાવસે કર્મ નહીં બઁધતા, કર્મકે અભાવસે શરીરાદિ નોકર્મ ઉત્પન્ન નહીં હોતે ઔર નોકર્મકે અભાવસે સંસારકા અભાવ હોતા હૈ . — ઇસપ્રકાર સંવરકા અનુક્રમ જાનના ચાહિયે ..૧૯૦ સે ૧૯૨..

૨૯૮