જ્ઞાનં જ્ઞાને નિયતમુદિતં શાશ્વતોદ્યોતમેતત્ ..૧૩૨..
અબ પુનઃ ભેદવિજ્ઞાનકી મહિમા બતલાતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [યે કેચન કિલ સિદ્ધાઃ ] જો કોઈ સિદ્ધ હુએ હૈં [ભેદવિજ્ઞાનતઃ સિદ્ધાઃ ] વે ભેદવિજ્ઞાનસે સિદ્ધ હુએ હૈં; ઔર [યે કેચન કિલ બદ્ધાઃ ] જો કોઈ બઁધે હૈં [અસ્ય એવ અભાવતઃ બદ્ધાઃ ] વે ઉસીકે ( – ભેદવિજ્ઞાનકે હી) અભાવસે બઁધે હૈં .
ભાવાર્થ : — અનાદિકાલસે લેકર જબ તક જીવકો ભેદવિજ્ઞાન નહીં હો તબ તક વહ કર્મસે બઁધતા હી રહતા હૈ — સંસારમેં પરિભ્રમણ હી કરતા રહતા હૈ; જિસ જીવકો ભેદવિજ્ઞાન હોતા હૈ વહ કર્મોંસે છૂટ જાતા હૈ — મોક્ષકો પ્રાપ્ત કર હી લેતા હૈ . ઇસલિયે કર્મબન્ધકા – સંસારકા – મૂલ ભેદવિજ્ઞાનકા અભાવ હી હૈ ઔર મોક્ષકા પ્રથમ કારણ ભેદવિજ્ઞાન હી હૈ . ભેદવિજ્ઞાનકે બિના કોઈ સિદ્ધિકો પ્રાપ્ત નહીં કર સકતા .
યહાઁ ઐસા ભી સમઝના ચાહિયે કિ — વિજ્ઞાનાદ્વૈતવાદી બૌદ્ધ ઔર વેદાન્તી જો કિ વસ્તુકો અદ્વૈત કહતે હૈં ઔર અદ્વૈતકે અનુભવસે હી સિદ્ધિ કહતે હૈં ઉનકા, ભેદવિજ્ઞાનસે હી સિદ્ધિ કહનેસે, નિષેધ હો ગયા; ક્યોંકિ વસ્તુકા સ્વરૂપ સર્વથા અદ્વૈત ન હોને પર ભી જો સર્વથા અદ્વૈત માનતે હૈં ઉનકે કિસી ભી પ્રકારસે ભેદવિજ્ઞાન કહા હી નહીં જા સકતા; જહાઁ દ્વૈત (દો વસ્તુએઁ) હી નહીં માનતે વહાઁ ભેદવિજ્ઞાન કૈસા ? યદિ જીવ ઔર અજીવ — દો વસ્તુએઁ માની જાયે ઔર ઉનકા સંયોગ માના જાયે તભી ભેદવિજ્ઞાન હો સકતા હૈ, ઔર સિદ્ધિ હો સકતી હૈ . ઇસલિયે સ્યાદ્વાદિયોંકો હી સબ કુ છ નિર્બાધતયા સિદ્ધ હોતા હૈ .૧૩૧.
અબ, સંવર અધિકાર પૂર્ણ કરતે હુએ, સંવર હોનેસે જો જ્ઞાન હુઆ ઉસ જ્ઞાનકી મહિમાકા કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [ભેદજ્ઞાન-ઉચ્છલન-ક લનાત્ ] ભેદજ્ઞાન પ્રગટ ક રનેકે અભ્યાસસે
૩૦૦