ઉપભુજ્યમાને સતિ હિ પરદ્રવ્યે, તન્નિમિત્તઃ સાતાસાતવિકલ્પાનતિક્રમણેન કર સકતા તબ તક — જૈસે રોગી રોગકી પીડાકો સહન નહીં કર સકતા તબ ઉસકા ઔષધિ ઇત્યાદિકે દ્વારા ઉપચાર કરતા હૈ ઇસીપ્રકાર — ભોગોપભોગસામગ્રીકે દ્વારા વિષયરૂપ ઉપચાર કરતા હુઆ દિખાઈ દેતા હૈ; કિન્તુ જૈસે રોગી રોગકો યા ઔષધિકો અચ્છા નહીં માનતા ઉસીપ્રકાર સમ્યગ્દૃષ્ટિ ચારિત્રમોહકે ઉદયકો યા ભોગોપભોગસામગ્રીકો અચ્છા નહીં માનતા . ઔર નિશ્ચયસે તો, જ્ઞાતૃત્વકે કારણ સમ્યગ્દૃષ્ટિ વિરાગી ઉદયાગત કર્મોંકો માત્ર જાન હી લેતા હૈ, ઉનકે પ્રતિ ઉસે રાગદ્વેષમોહ નહીં હૈ . ઇસપ્રકાર રાગદ્વેષમોહકે બિના હી ઉનકે ફલકો ભોગતા હુઆ દિખાઈ દેતા હૈ, તો ભી ઉસકે કર્મકા આસ્રવ નહીં હોતા, કર્માસ્રવકે બિના આગામી બન્ધ નહીં હોતા ઔર ઉદયાગતકર્મ તો અપના રસ દેકર ખિર જાતે હૈં, ક્યોંકિ ઉદયમેં આનેકે બાદ કર્મકી સત્તા રહ હી નહીં સકતી . ઇસપ્રકાર ઉસકે નવીન બન્ધ નહીં હોતા ઔર ઉદયાગત કર્મકી નિર્જરા હો જાનેસે ઉસકે કેવલ નિર્જરા હી હુઈ . ઇસલિએ સમ્યગ્દૃષ્ટિ વિરાગીકે ભોગોપભોગકો નિર્જરાકા હી નિમિત્ત કહા ગયા હૈ . પૂર્વ કર્મ ઉદયમેં આકર ઉસકા દ્રવ્ય ખિર ગયા સો વહ દ્રવ્યનિર્જરા હૈ ..૧૯૩..
ગાથાર્થ : — [દ્રવ્યે ઉપભુજ્યમાને ] વસ્તુ ભોગનેમેં આને પર, [સુખં વા દુઃખં વા ] સુખ અથવા દુઃખ [નિયમાત્ ] નિયમસે [જાયતે ] ઉત્પન્ન હોતા હૈ; [ઉદીર્ણં ] ઉદયકો પ્રાપ્ત (ઉત્પન્ન હુએ) [તત્ સુખદુઃખમ્ ] ઉસ સુખ-દુઃખકા [વેદયતે ] વેદન કરતા હૈ — અનુભવ કરતા હૈ, [અથ ] પશ્ચાત્ [નિર્જરાં યાતિ ] વહ (સુખ-દુઃખરૂપ ભાવ) નિર્જરાકો પ્રાપ્ત હોતા હૈ .
ટીકા : — પરદ્રવ્ય ભોગનેમેં આને પર, ઉસકે નિમિત્તસે જીવકા સુખરૂપ અથવા દુઃખરૂપ ભાવ નિયમસે હી ઉદય હોતા હૈ અર્થાત્ ઉત્પન્ન હોતા હૈ, ક્યોંકિ વેદન સાતા ઔર અસાતા — ઇન દો
૩૦૪