સ્વાદં દ્વન્દ્વમયં વિધાતુમસહઃ સ્વાં વસ્તુવૃત્તિં વિદન્ .
સામાન્યં કલયન્ કિલૈષ સકલં જ્ઞાનં નયત્યેકતામ્ ..૧૪૦..
ભાવાર્થ : — પહલે વર્ણાદિક ગુણસ્થાનપર્યન્ત જો ભાવ કહે થે વે સભી, આત્મામેં અનિયત, અનેક, ક્ષણિક, વ્યભિચારી ભાવ હૈં . આત્મા સ્થાઈ હૈ ( – સદા વિદ્યમાન હૈ) ઔર વે સબ ભાવ અસ્થાઈ હૈં, ઇસલિયે વે આત્માકા સ્થાન નહીં હો સકતે અર્થાત્ વે આત્માકા પદ નહીં હૈ . જો યહ સ્વસંવેદનરૂપ જ્ઞાન હૈ વહ નિયત હૈ, એક હૈ, નિત્ય હૈ, અવ્યભિચારી હૈ . આત્મા સ્થાઈ હૈ ઔર યહ જ્ઞાન ભી સ્થાઈ ભાવ હૈ, ઇસલિયે વહ આત્માકા પદ હૈ . વહ એક હી જ્ઞાનિયોંકે દ્વારા આસ્વાદ લેને યોગ્ય હૈ ..૨૦૩..
અબ ઇસ અર્થકા કલશરૂપ શ્લોક કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [તત્ એકમ્ એવ હિ પદમ્ સ્વાદ્યં ] વહ એક હી પદ આસ્વાદનકે યોગ્ય હૈ [વિપદામ્ અપદં ] જો કિ વિપત્તિયોંકા અપદ હૈ (અર્થાત્ જિસકે આપદાયેં સ્થાન નહીં પા સકતીં ) ઔર [યત્પુરઃ ] જિસકે આગે [અન્યાનિ પદાનિ ] અન્ય (સર્વ) પદ [અપદાનિ એવ ભાસન્તે ] અપદ હી ભાસિત હોતે હૈં .
ભાવાર્થ : — એક જ્ઞાન હી આત્માકા પદ હૈ . ઉસમેં કોઈ ભી આપદા પ્રવેશ નહીં કર સકતી ઔર ઉસકે આગે સબ પદ અપદસ્વરૂપ ભાસિત હોતે હૈં (ક્યોંકિ વે આકુલતામય હૈં — આપત્તિરૂપ હૈં) .૧૩૯.
અબ યહાઁ કહતે હૈં કિ જબ આત્મા જ્ઞાનકા અનુભવ કરતા હૈ તબ ઇસપ્રકાર કરતા હૈ : —
શ્લોકાર્થ : — [એક-જ્ઞાયકભાવ-નિર્ભર-મહાસ્વાદં સમાસાદયન્ ] એક જ્ઞાયકભાવસે ભરે હુએ મહાસ્વાદકો લેતા હુઆ, (ઇસપ્રકાર જ્ઞાનમેં હી એકાગ્ર હોને પર દૂસરા સ્વાદ નહીં આતા, ઇસલિયે) [દ્વન્દ્વમયં સ્વાદં વિધાતુમ્ અસહઃ ] દ્વન્દમય સ્વાદકે લેનેમેં અસમર્થ (અર્થાત્ વર્ણાદિક ,