નિષ્પીતાખિલભાવમણ્ડલરસપ્રાગ્ભારમત્તા ઇવ .
વલ્ગત્યુત્કલિકાભિરદ્ભુતનિધિશ્ચૈતન્યરત્નાકરઃ ..૧૪૧..
કિંચ — માહાત્મ્ય હૈ .)
ભાવાર્થ : — કર્મકે ક્ષયોપશમકે અનુસાર જ્ઞાનમેં જો ભેદ હુએ હૈં વે કહીં જ્ઞાનસામાન્યકો અજ્ઞાનરૂપ નહીં કરતે, પ્રત્યુત જ્ઞાનકો પ્રગટ કરતે હૈં; ઇસલિયે ભેદોંકો ગૌણ કરકે, એક જ્ઞાનસામાન્યકા આલમ્બન લેકર આત્માકો ધ્યાવના; ઇસીસે સર્વસિદ્ધિ હોતી હૈ ..૨૦૪..
અબ ઇસ અર્થકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [નિષ્પીત-અખિલ-ભાવ-મણ્ડલ-રસ-પ્રાગ્ભાર-મત્તાઃ ઇવ ] સમસ્ત પદાર્થોંકે સમૂહરૂપ રસકો પી લેનેકી અતિશયતાસે માનોં મત્ત હો ગઈ હો ઐસી [યસ્ય ઇમાઃ અચ્છ- અચ્છાઃ સંવેદનવ્યક્તયઃ ] જિસકી યહ નિર્મલસે ભી નિર્મલ સંવેદનવ્યક્તિ ( – જ્ઞાનપર્યાય, અનુભવમેં આનેવાલે જ્ઞાનકે ભેદ) [યદ્ સ્વયમ્ ઉચ્છલન્તિ ] અપને આપ ઉછલતી હૈં, [સઃ એષઃ ભગવાન્ અદ્ભુતનિધિઃ ચૈતન્યરત્નાકરઃ ] વહ યહ ભગવાન અદ્ભુત નિધિવાલા ચૈતન્યરત્નાકર, [અભિન્નરસઃ ] જ્ઞાનપર્યાયરૂપ તરંગોંકે સાથ જિસકા રસ અભિન્ન હૈ ઐસા, [એકઃ અપિ અનેકીભવન્ ] એક હોને પર ભી અનેક હોતા હુઆ, [ઉત્કલિકાભિઃ ] જ્ઞાનપર્યાયરૂપ તરંગોંકે દ્વારા [વલ્ગતિ ] દોલાયમાન હોતા હૈ — ઉછલતા હૈ .
ભાવાર્થ : — જૈસે અનેક રત્નોંવાલા સમુદ્ર એક જલસે હી ભરા હુઆ હૈ ઔર ઉસમેં છોટી બડી અનેક તરંગેં ઉઠતી રહતી હૈં જો કિ એક જલરૂપ હી હૈં, ઇસી પ્રકાર અનેક ગુણોંકા ભણ્ડાર યહ જ્ઞાનસમુદ્ર આત્મા એક જ્ઞાનજલસે હી ભરા હુઆ હૈ ઔર કર્મકે નિમિત્તસે જ્ઞાનકે અનેક ભેદ (વ્યક્તિયેં) અપને આપ પ્રગટ હોતે હૈં ઉન્હેં એક જ્ઞાનરૂપ હી જાનના ચાહિયે, ખણ્ડખણ્ડરૂપસે અનુભવ નહીં કરના ચાહિયે .૧૪૧.
અબ ઇસી બાતકો વિશેષ કહતે હૈં : —
૩૨૨