યતો હિ સકલેનાપિ કર્મણા કર્મણિ જ્ઞાનસ્યાપ્રકાશનાત્ જ્ઞાનસ્યાનુપલમ્ભઃ, કેવલેન જ્ઞાનેનૈવ જ્ઞાન એવ જ્ઞાનસ્ય પ્રકાશનાત્ જ્ઞાનસ્યોપલમ્ભઃ, તતો બહવોઽપિ બહુનાપિ કર્મણા જ્ઞાનશૂન્યા નેદમુપલભન્તે, ઇદમનુપલભમાનાશ્ચ કર્મભિર્ન મુચ્યન્તે . તતઃ કર્મમોક્ષાર્થિના કેવલજ્ઞાનાવષ્ટમ્ભેન નિયતમેવેદમેકં પદમુપલમ્ભનીયમ્ .
સહજબોધકલાસુલભં કિલ .
કલયિતું યતતાં સતતં જગત્ ..૧૪૩..
ચાહતા હો તો [નિયતમ્ એતત્ ] નિયત ઐસે ઇસકો (જ્ઞાનકો) [ગૃહાણ ] ગ્રહણ કર .
ટીકા : — કર્મમેં (કર્મકાણ્ડમેં) જ્ઞાનકા પ્રકાશિત હોના નહીં હોતા, ઇસલિયે સમસ્ત કર્મસે જ્ઞાનકી પ્રાપ્તિ નહીં હોતી; જ્ઞાનમેં હી જ્ઞાનકા પ્રકાશન હોતા હૈ, ઇસલિયે કેવલ (એક) જ્ઞાનસે હી જ્ઞાનકી પ્રાપ્તિ હોતી હૈ . ઇસલિયે જ્ઞાનશૂન્ય બહુતસે જીવ, બહુતસે (અનેક પ્રકારકે) કર્મ કરને પર ભી ઇસ જ્ઞાનપદકો પ્રાપ્ત નહીં કર પાતે ઔર ઇસ પદકો પ્રાપ્ત ન કરતે હુએ વે કર્મોંસે મુક્ત નહીં હોતે; ઇસલિયે કર્મસે મુક્ત હોનેકે ઇચ્છુકકો માત્ર (એક) જ્ઞાનકે આલમ્બનસે, નિયત ઐસા યહ એક પદ પ્રાપ્ત કરના ચાહિયે .
ભાવાર્થ : — જ્ઞાનસે હી મોક્ષ હોતા હૈ, કર્મસે નહીં; ઇસલિયે મોક્ષાર્થીકો જ્ઞાનકા હી ધ્યાન કરના ઐસા ઉપદેશ હૈ ..૨૦૫..
અબ ઇસી અર્થકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [ઇદં પદમ્ ] યહ (જ્ઞાનસ્વરૂપ) પદ [નનુ કર્મદુરાસદં ] ક ર્મસે વાસ્તવમેં હૈ; [તતઃ ] ઇસલિયે [નિજ-બોધ-કલા-બલાત્ ] નિજજ્ઞાનકી કલાકે બલસે [ઇદં કલયિતું ] ઇસ પદકા ૨અભ્યાસ કરનેકે લિયે [જગત્ સતતં યતતાં ] જગત સતત પ્રયત્ન કરો .
ભાવાર્થ : — સમસ્ત કર્મકો છુડાકર જ્ઞાનકલાકે બલ દ્વારા હી જ્ઞાનકા અભ્યાસ કરનેકા
૩૨૪
૧દુરાસદ હૈ ઔર [સહજ-બોધ-કલા-સુલભં કિલ ] સહજ જ્ઞાનકી કલાકે દ્વારા વાસ્તવમેં સુલભ
૧દુરાસદ=દુષ્પ્રાપ્ય; ન જીતા જા સકે ઐસા .
૨યહાઁ ‘અભ્યાસ કરનેકે લિયે’ ઐસે અર્થકે બદલેમેં ‘અનુભવ કરનેકે લિયે’, ‘પ્રાપ્ત કરનેકે લિયે’ ઐસા
અર્થ ભી હોતા હૈ .