કર્મોદયોપભોગસ્તાવત્ અતીતઃ પ્રત્યુત્પન્નોઽનાગતો વા સ્યાત્ . તત્રાતીતસ્તાવત્ અતીતત્વાદેવ સ ન પરિગ્રહભાવં બિભર્તિ . અનાગતસ્તુ આકાંક્ષ્યમાણ એવ પરિગ્રહભાવં બિભૃયાત્ . પ્રત્યુત્પન્નસ્તુ સ કિલ રાગબુદ્ધયા પ્રવર્તમાન એવ તથા સ્યાત્ . ન ચ પ્રત્યુત્પન્નઃ કર્મોદયોપભોગો જ્ઞાનિનો રાગબુદ્ધયા પ્રવર્તમાનો દૃષ્ટઃ, જ્ઞાનિનોઽજ્ઞાનમયભાવસ્ય રાગબુદ્ધેરભાવાત્ . વિયોગબુદ્ધયૈવ કેવલં પ્રવર્તમાનસ્તુ સ કિલ ન પરિગ્રહઃ સ્યાત્ . તતઃ પ્રત્યુત્પન્નઃ કર્મોદયોપભોગો જ્ઞાનિનઃ પરિગ્રહો ન ભવેત્ . અનાગતસ્તુ સ કિલ જ્ઞાનિનો નાકાંક્ષિત એવ, જ્ઞાનિનોઽજ્ઞાનમય- ભાવસ્યાકાંક્ષાયા અભાવાત્ . તતોઽનાગતોઽપિ કર્મોદયોપભોગો જ્ઞાનિનઃ પરિગ્રહો ન ભવેત્ .
ગાથાર્થ : — [ઉત્પન્નોદયભોગઃ ] જો ઉત્પન્ન (અર્થાત્ વર્તમાન કાલકે) ઉદયકા ભોગ હૈ [સઃ ] વહ, [તસ્ય ] જ્ઞાનીકે [નિત્યમ્ ] સદા [વિયોગબુદ્ધયા ] વિયોગબુદ્ધિસે હોતા હૈ [ચ ] ઔર [અનાગતસ્ય ઉદયસ્ય ] આગામી ઉદયકી [જ્ઞાની ] જ્ઞાની [કાંક્ષામ્ ] વાઁછા [ન કરોતિ ] નહીં કરતા .
ટીકા : — કર્મકે ઉદયકા ઉપભોગ તીન પ્રકારકા હોતા હૈ — અતીત, વર્તમાન ઔર ભવિષ્ય કાલકા . ઇનમેંસે પહલા, જો અતીત ઉપભોગ હૈ વહ અતીતતા- (વ્યતીત હો ચુકા હોને)કે કારણ હી પરિગ્રહભાવકો ધારણ નહીં કરતા . ભવિષ્યકા ઉપભોગ યદિ વાઁછામેં આતા હો તો હી વહ પરિગ્રહભાવકો ધારણ કરતા હૈ; ઔર જો વર્તમાન ઉપભોગ હૈ વહ યદિ રાગબુદ્ધિસે હો રહા હો તો હી પરિગ્રહભાવકો ધારણ કરતા હૈ .
વર્તમાન કર્મોદય-ઉપભોગ જ્ઞાનીકે રાગબુદ્ધિસે પ્રવર્તમાન દિખાઈ નહીં દેતા, ક્યોંકિ જ્ઞાનીકે અજ્ઞાનમયભાવ જો રાગબુદ્ધિ ઉસકા અભાવ હૈ; ઔર કેવલ વિયોગબુદ્ધિ(હેયબુદ્ધિ)સે હી પ્રવર્તમાન વહ વાસ્તવમેં પરિગ્રહ નહીં હૈ . ઇસલિયે વર્તમાન કર્મોદય-ઉપભોગ જ્ઞાનીકે પરિગ્રહ નહીં હૈ ( – પરિગ્રહરૂપ નહીં હૈ) .
અનાગત ઉપભોગ તો વાસ્તવમેં જ્ઞાનીકે વાઁછિત હી નહીં હૈ, (અર્થાત્ જ્ઞાનીકો ઉસકી વાઁછા હી નહીં હોતી) ક્યોંકિ જ્ઞાનીકે અજ્ઞાનમય ભાવ – વાઁછાકા અભાવ હૈ . ઇસલિયે અનાગત કર્મોદય- ઉપભોગ જ્ઞાનીકે પરિગ્રહ નહીં હૈ ( – પરિગ્રહરૂપ નહીં હૈ) .
ભાવાર્થ : — અતીત કર્મોદય-ઉપભોગ તો વ્યતીત હી હો ચુકા હૈ . અનાગત ઉપભોગકી વાઁછા નહીં હૈ; ક્યોંકિ જ્ઞાની જિસ કર્મકો અહિતરૂપ જાનતા હૈ ઉસકે આગામી ઉદયકે ભોગકી વાઁછા ક્યોં કરેગા ? વર્તમાન ઉપભોગકે પ્રતિ રાગ નહીં હૈ, ક્યોંકિ વહ જિસે હેય જાનતા હૈ ઉસકે પ્રતિ રાગ કૈસે
૩૩૬