જો વેદદિ વેદિજ્જદિ સમએ સમએ વિણસ્સદે ઉભયં .
જ્ઞાની હિ તાવદ્ ધ્રુવત્વાત્ સ્વભાવભાવસ્ય ટંકોત્કીર્ણૈકજ્ઞાયકભાવો નિત્યો ભવતિ, યૌ તુ વેદ્યવેદકભાવૌ તૌ તૂત્પન્નપ્રધ્વંસિત્વાદ્વિભાવભાવાનાં ક્ષણિકૌ ભવતઃ . તત્ર યો ભાવઃ કાંક્ષમાણં વેદ્યભાવં વેદયતે સ યાવદ્ભવતિ તાવત્કાંક્ષમાણો વેદ્યો ભાવો વિનશ્યતિ; તસ્મિન્ વિનષ્ટે વેદકો ભાવઃ હો સકતા હૈ ? ઇસપ્રકાર જ્ઞાનીકે જો ત્રિકાલ સમ્બન્ધી કર્મોદયકા ઉપભોગ હૈ વહ પરિગ્રહ નહીં હૈ . જ્ઞાની વર્તમાનમેં જો ઉપભોગકે સાધન એકત્રિત કરતા હૈ વહ તો જો પીડા નહીં સહી જા સકતી ઉસકા ઉપચાર કરતા હૈ — જૈસે રોગી રોગકા ઉપચાર કરતા હૈ . યહ અશક્તિકા દોષ હૈ ..૨૧૫..
અબ પ્રશ્ન હોતા હૈ કિ જ્ઞાની અનાગત કર્મોદય-ઉપભોગકી વાઁછા ક્યોં નહીં કરતા ? ઉસકા ઉત્તર યહ હૈ : —
ગાથાર્થ : — [યઃ વેદયતે ] જો ભાવ વેદન કરતા હૈ (અર્થાત્ વેદક ભાવ) ઔર [વેદ્યતે ] જો ભાવ વેદન કિયા જાતા હૈ (અર્થાત્ વેદ્યભાવ) [ઉભયમ્ ] વે દોનોં ભાવ [સમયે સમયે ] સમય સમય પર [વિનશ્યતિ ] નષ્ટ હો જાતે હૈં — [તદ્જ્ઞાયકઃ તુ ] ઐસા જાનનેવાલા [જ્ઞાની ] જ્ઞાની [ઉભયમ્ અપિ ] ઉન દોનોં ભાવોંકી [કદાપિ ] ક ભી ભી [ન કાંક્ષતિ ] વાઁછા નહીં કરતા .
ટીકા : — જ્ઞાની તો, સ્વભાવભાવકા ધ્રુવત્વ હોનેસે, ટંકોત્કીર્ણ એક જ્ઞાયકભાવસ્વરૂપ નિત્ય હૈ; ઔર જો ૧વેદ્ય-વેદક (દો) ભાવ હૈં વે, વિભાવભાવોંકા ઉત્પન્ન-વિનાશત્વ હોનેસે, ક્ષણિક હૈ . વહાઁ જો ભાવ કાંક્ષમાણ (અર્થાત્ વાઁછા કરનેવાલા) ઐસે વેદ્યભાવકા વેદન કરતા હૈ અર્થાત્ વેદ્યભાવકા અનુભવ કરનેવાલા હૈ વહ (વેદકભાવ) જબ તક ઉત્પન્ન હોતા હૈ તબ તક કાંક્ષમાણ (અર્થાત્ વાઁછા કરનેવાલા) વેદ્યભાવ વિનષ્ટ હો જાતા હૈ; ઉસકે વિનષ્ટ હો જાને પર, વેદકભાવ કિસકા વેદન કરેગા ? યદિ યહ કહા જાયે કિ કાંક્ષમાણ વેદ્યભાવકે બાદ ઉત્પન્ન હોનેવાલે અન્ય
૧ વેદ્ય = વેદનમેં આને યોગ્ય . વેદક = વેદનેવાલા; અનુભવ કરનેવાલા .