યથા ખલુ શંખસ્ય પરદ્રવ્યમુપભુંજાનસ્યાપિ ન પરેણ શ્વેતભાવઃ કૃષ્ણઃ કર્તું શક્યેત, પરસ્ય પરભાવત્વનિમિત્તત્વાનુપપત્તેઃ, તથા કિલ જ્ઞાનિનઃ પરદ્રવ્યમુપભુંજાનસ્યાપિ ન પરેણ જ્ઞાનમજ્ઞાનં કર્તું શક્યેત, પરસ્ય પરભાવત્વનિમિત્તત્વાનુપપત્તેઃ . તતો જ્ઞાનિનઃ પરાપરાધનિમિત્તો નાસ્તિ બન્ધઃ .
ગાથાર્થ : — [શંખસ્ય ] જૈસે શંખ [વિવિધાનિ ] અનેક પ્રકારકે [સચિત્તાચિત્તમિશ્રિતાનિ ] સચિત્ત, અચિત્ત ઔર મિશ્ર [દ્રવ્યાણિ ] દ્રવ્યોંકો [ભુઞ્જાનસ્ય અપિ ] ભોગતા હૈ — ખાતા હૈ તથાપિ [શ્વેતભાવઃ ] ઉસકા શ્વેતભાવ [કૃષ્ણકઃ કર્તું ન અપિ શક્યતે ] (કિસીકે દ્વારા) કાલા નહીં કિયા જા સકતા, [તથા ] ઇસીપ્રકાર [જ્ઞાનિનઃ અપિ ] જ્ઞાની ભી [વિવિધાનિ ] અનેક પ્રકારકે [સચિત્તાચિત્તમિશ્રિતાનિ ] સચિત્ત, અચિત્ત ઔર મિશ્ર [દ્રવ્યાણિ ] દ્રવ્યોંકો [ભુઞ્જાનસ્ય અપિ ] ભોગે તથાપિ ઉસકે [જ્ઞાનં ] જ્ઞાનકો [અજ્ઞાનતાં નેતુમ્ ન શક્યમ્ ] (કિસીકે દ્વારા) અજ્ઞાનરૂપ નહીં કિયા જા સકતા .
[યદા ] જબ [સઃ એવ શંખઃ ] વહી શંખ (સ્વયં) [તકં શ્વેતસ્વભાવં ] ઉસ શ્વેત સ્વભાવકો [પ્રહાય ] છોડકર [કૃષ્ણભાવં ગચ્છેત્ ] કૃ ષ્ણભાવકો પ્રાપ્ત હોતા હૈ (કૃ ષ્ણરૂપ પરિણમિત હોતા હૈ) [તદા ] તબ [શુક્લત્વં પ્રજહ્યાત્ ] શુક્લત્વકો છોડ દેતા હૈ (અર્થાત્ કાલા હો જાતા હૈ), [તથા ] ઇસીપ્રકાર [ખલુ ] વાસ્તવમેં [જ્ઞાની અપિ ] જ્ઞાની ભી (સ્વયં) [યદા ] જબ [તકં જ્ઞાનસ્વભાવં ] ઉસ જ્ઞાનસ્વભાવકો [પ્રહાય ] છોડકર [અજ્ઞાનેન ] અજ્ઞાનરૂપ [પરિણતઃ ] પરિણમિત હોતા હૈ [તદા ] તબ [અજ્ઞાનતાં ] અજ્ઞાનતાકો [ગચ્છેત્ ] પ્રાપ્ત હોતા હૈ .
ટીકા : — જૈસે યદિ શંખ પરદ્રવ્યકો ભોગે – ખાયે તથાપિ ઉસકા શ્વેતપન પરકે દ્વારા કાલા નહીં કિયા જા સકતા, ક્યોંકિ પર અર્થાત્ પરદ્રવ્ય કિસી દ્રવ્યકો પરભાવસ્વરૂપ કરનેકા નિમિત્ત (અર્થાત્ કારણ) નહીં હો સકતા, ઇસીપ્રકાર યદિ જ્ઞાની પરદ્રવ્યકો ભોગે તો ભી ઉસકા જ્ઞાન પરકે
૩૪૪