નિર્ભેદોદિતવેદ્યવેદકબલાદેકં સદાનાકુલૈઃ .
નિશ્શંક : સતતં સ્વયં સ સહજં જ્ઞાનં સદા વિન્દતિ ..૧૫૬..
અનુભવ કરતા હૈ .
ભાવાર્થ : — ‘ઇસ ભવમેં જીવન પર્યન્ત અનુકૂલ સામગ્રી રહેગી યા નહીં ?’ ઐસી ચિન્તા રહના ઇહલોકકા ભય હૈ . ‘પરભવમેં મેરા ક્યા હોગા ?’ ઐસી ચિન્તાકા રહના પરલોકકા ભય હૈ . જ્ઞાની જાનતા હૈ કિ — યહ ચૈતન્ય હી મેરા એક, નિત્ય લોક હૈ જો કિ સદાકાલ પ્રગટ હૈ . ઇસકે અતિરિક્ત દૂસરા કોઈ લોક મેરા નહીં હૈ . યહ મેરા ચૈતન્યસ્વરૂપ લોક કિસીકે બિગાડે નહીં બિગડતા . ઐસા જાનનેવાલે જ્ઞાનીકે ઇસ લોકકા અથવા પરલોકકા ભય કહાઁસે હો ? કભી નહીં હો સકતા . વહ તો અપનેકો સ્વાભાવિક જ્ઞાનરૂપ હી અનુભવ કરતા હૈ .૧૫૫.
અબ વેદનાભયકા કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [નિર્ભેદ-ઉદિત-વેદ્ય-વેદક -બલાત્ ] અભેદસ્વરૂપ વર્તનેવાલે વેદ્ય -વેદક કે બલસે (વેદ્ય ઔર વેદક અભેદ હી હોતે હૈં ઐસી વસ્તુસ્થિતિકે બલસે) [યદ્ એકં અચલં જ્ઞાનં સ્વયં અનાકુ લૈઃ સદા વેદ્યતે ] એક અચલ જ્ઞાન હી સ્વયં નિરાકુ લ પુરુષોંકે દ્વારા ( – જ્ઞાનયોંકે દ્વારા) સદા વેદનમેં આતા હૈ, [એષા એકા એવ હિ વેદના ] યહ એક હી વેદના (જ્ઞાનવેદન) જ્ઞાનીયોંકે હૈ . (આત્મા વેદક હૈ ઔર જ્ઞાન વેદ્ય હૈ .) [જ્ઞાનિનઃ અન્યા આગત-વેદના એવ હિ ન એવ ભવેત્ ] જ્ઞાનીકે દૂસરી કોઈ આગત ( – પુદ્ગલસે ઉત્પન્ન) વેદના હોતી હી નહીં, [તદ્-ભીઃ કુ તઃ ] ઇસલિએ ઉસે વેદનાકા ભય ક હાઁસે હો સકતા હૈ ? [સઃ સ્વયં સતતં નિશ્શંક : સહજં જ્ઞાનં સદા વિન્દતિ ] વહ તો સ્વયં નિરન્તર નિઃશઙ્ક વર્તતા હુઆ સહજ જ્ઞાનકા સદા અનુભવ કરતા હૈ .
ભાવાર્થ : — સુખ-દુઃખકો ભોગના વેદના હૈ . જ્ઞાનીકે અપને એક જ્ઞાનમાત્ર સ્વરૂપકા હી ઉપભોગ હૈ . વહ પુદ્ગલસે હોનેવાલી વેદનાકો વેદના હી નહીં સમઝતા . ઇસલિએ જ્ઞાનીકે વેદનાભય નહીં હૈ . વહ તો સદા નિર્ભય વર્તતા હુઆ જ્ઞાનકા અનુભવ કરતા હૈ .૧૫૬.
અબ અરક્ષાભયકા કાવ્ય કહતે હૈં : —
૩૫૨