ર્જ્ઞાનં સત્સ્વયમેવ તત્કિલ તતસ્ત્રાતં કિમસ્યાપરૈઃ .
નિશ્શંક : સતતં સ્વયં સ સહજં જ્ઞાનં સદા વિન્દતિ ..૧૫૭..
ચ્છક્ત : કોઽપિ પરઃ પ્રવેષ્ટુમકૃતં જ્ઞાનં સ્વરૂપં ચ નુઃ .
નિશ્શંક : સતતં સ્વયં સ સહજં જ્ઞાનં સદા વિન્દતિ ..૧૫૮..
શ્લોકાર્થ : — [યત્ સત્ તત્ નાશં ન ઉપૈતિ ઇતિ વસ્તુસ્થિતિઃ નિયતં વ્યક્તા ] જો સત્ હૈ વહ નષ્ટ નહીં હોતા ઐસી વસ્તુસ્થિતિ નિયમરૂપસે પ્રગટ હૈ . [તત્ જ્ઞાનં કિલ સ્વયમેવ સત્ ] યહ જ્ઞાન ભી સ્વયમેવ સત્ (સત્સ્વરૂપ વસ્તુ) હૈ (ઇસલિયે નાશકો પ્રાપ્ત નહીં હોતા), [તતઃ અપરૈઃ અસ્ય ત્રાતં કિં ] ઇસલિયે પરકે દ્વારા ઉસકા રક્ષણ કૈસા ? [અતઃ અસ્ય કિંચન અત્રાણં ન ભવેત્ ] ઇસપ્રકાર (જ્ઞાન નિજસે હી રક્ષિત હૈ, ઇસલિયે) ઉસકા કિઞ્ચિત્માત્ર ભી અરક્ષણ નહીં હો સકતા [જ્ઞાનિનઃ તદ્-ભી કુતઃ ] ઇસલિયે (ઐસા જાનનેવાલે) જ્ઞાનીકો અરક્ષાકા ભય ક હાઁસે હો સકતા ? [સઃ સ્વયં સતતં નિશ્શંકઃ સહજં જ્ઞાનં સદા વિન્દતિ ] વહ તો સ્વયં નિરન્તર નિઃશંક વર્તતા હુઆ સહજ જ્ઞાનકા સદા અનુભવ કરતા હૈ
ભાવાર્થ : — સત્તાસ્વરૂપ વસ્તુકા કભી નાશ નહીં હોતા . જ્ઞાન ભી સ્વયં સત્તાસ્વરૂપ વસ્તુ હૈ; ઇસલિએ વહ ઐસા નહીં હૈ કિ જિસકી દૂસરોંકે દ્વારા રક્ષા કી જાયે તો રહે, અન્યથા નષ્ટ હો જાયે . જ્ઞાની ઐસા જાનતા હૈ, ઇસલિયે ઉસે અરક્ષાકા ભય નહીં હોતા; વહ તો નિઃશંક વર્તતા હુઆ સ્વયં અપને સ્વાભાવિક જ્ઞાનકા સદા અનુભવ કરતા હૈ .૧૫૭.
અબ અગુપ્તિભયકા કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [કિલ સ્વં રૂપં વસ્તુનઃ પરમા ગુપ્તિઃ અસ્તિ ] વાસ્તવમેં વસ્તુકા સ્વ-રૂપ હી (નિજ રૂપ હી) વસ્તુકી પરમ ‘ગુપ્તિ’ હૈ, [યત્ સ્વરૂપે કઃ અપિ પરઃ પ્રવેષ્ટુમ્ ન શક્ત : ] ક્યોંકિ સ્વરૂપમેં કોઈ દૂસરા પ્રવેશ નહીં કર સકતા; [ચ ] ઔર [અકૃતં જ્ઞાનં નુઃ સ્વરૂપં ] અકૃ ત જ્ઞાન ( – જો કિસીકે દ્વારા નહીં કિયા ગયા હૈ ઐસા સ્વાભાવિક જ્ઞાન – ) પુરુષકા અર્થાત્ આત્માકા સ્વરૂપ હૈ; (ઇસલિયે જ્ઞાન આત્માકી પરમ ગુપ્તિ હૈ .) [અતઃ અસ્ય ન કાચન અગુપ્તિઃ ભવેત્ ]