તાન્યસ્મિન્કરણાનિ સન્તુ ચિદચિદ્વ્યાપાદનં ચાસ્તુ તત્ .
બન્ધં નૈવ કુતોઽપ્યુપૈત્યયમહો સમ્યગ્દ્રગાત્મા ધ્રુવમ્ ..૧૬૫..
અબ ઇસી અર્થકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [કર્મતતઃ લોકઃ સઃ અસ્તુ ] ઇસલિએ વહ (પૂર્વોક્ત) બહુત ક ર્મોંસે (ક ર્મયોગ્ય પુદ્ગલોંસે) ભરા હુઆ લોક હૈ સો ભલે રહો, [પરિસ્પન્દાત્મકં કર્મ તત્ ચ અસ્તુ ] વહ કાય-વચન-મનકા ચલનસ્વરૂપ ક ર્મ (યોગ) હૈ સો ભી ભલે રહો, [તાનિ કરણાનિ અસ્મિન્ સન્તુ ] વે (પૂર્વોક્ત) ક રણ ભી ઉસકે ભલે રહેં [ચ ] ઔર [તત્ ચિદ્-અચિદ્- વ્યાપાદનં અસ્તુ ] વહ ચેતન-અચેતનકા ઘાત ભી ભલે હો, પરંતુ [અહો ] અહો! [અયમ્ સમ્યગ્દૃગ્-આત્મા ] યહ સમ્યગ્દૃષ્ટિ આત્મા, [રાગાદીન્ ઉપયોગભૂમિમ્ અનયન્ ] રાગાદિક કો ઉપયોગભૂમિમેં ન લાતા હુઆ, [કેવલં જ્ઞાનં ભવન્ ] કે વલ (એક) જ્ઞાનરૂપ પરિણમિત હોતા હુઆ, [કુતઃ અપિ બન્ધમ્ ધ્રુવમ્ ન એવ ઉપૈતિ ] કિસી ભી કારણસે નિશ્ચયતઃ બન્ધકો પ્રાપ્ત નહીં હોતા . (અહો ! દેખો ! યહ સમ્યગ્દર્શનકી અદ્ભુત મહિમા હૈ .)
ભાવાર્થ : — યહાઁ સમ્યગ્દૃષ્ટિકી અદ્ભુત મહિમા બતાઈ હૈ, ઔર યહ કહા હૈ કિ — લોક, યોગ, કરણ, ચૈતન્ય-અચૈતન્યકા ઘાત — વે બન્ધકે કારણ નહીં હૈં . ઇસકા અર્થ યહ નહીં હૈ કિ પરજીવકી હિંસાસે બન્ધકા હોના નહીં કહા, ઇસલિએ સ્વચ્છન્દ હોકર હિંસા કરની . કિન્તુ યહાઁ યહ આશય હૈ કિ અબુદ્ધિપૂર્વક કદાચિત્ પરજીવકા ઘાત ભી હો જાયે તો ઉસસે બન્ધ નહીં હોતા . કિન્તુ જહાઁ બુદ્ધિપૂર્વક જીવોંકો મારનેકે ભાવ હોંગે વહાઁ તો અપને ઉપયોગમેં રાગાદિકા અસ્તિત્વ હોગા ઔર ઉસસે વહાઁ હિંસાજન્ય બન્ધ હોગા હી . જહાઁ જીવકો જિલાનેકા અભિપ્રાય હો વહાઁ ભી અર્થાત્ ઉસ અભિપ્રાયકો ભી નિશ્ચયનયમેં મિથ્યાત્વ કહા હૈ, તબ ફિ ર જીવકો મારનેકા અભિપ્રાય મિથ્યાત્વ ક્યોં ન હોગા ? અવશ્ય હોગા . ઇસલિયે કથનકો નયવિભાગસે યથાર્થ સમઝકર શ્રદ્ધાન કરના ચાહિએ . સર્વથા એકાન્ત માનના મિથ્યાત્વ હૈ .૧૬૫.
૩૭૬