જો મણ્ણદિ જીવેમિ ય જીવિજ્જામિ ય પરેહિં સત્તેહિં .
પરજીવાનહં જીવયામિ, પરજીવૈર્જીવ્યે ચાહમિત્યધ્યવસાયો ધ્રુવમજ્ઞાનમ્ . સ તુ યસ્યાસ્તિ સોઽજ્ઞાનિત્વાન્મિથ્યાદ્રષ્ટિઃ, યસ્ય તુ નાસ્તિ સ જ્ઞાનિત્વાત્ સમ્યગ્દ્રષ્ટિઃ .
કથમયમધ્યવસાયોઽજ્ઞાનમિતિ ચેત્ — આઊદયેણ જીવદિ જીવો એવં ભણંતિ સવ્વણ્હૂ .
ગાથાર્થ : — [યઃ ] જો જીવ [મન્યતે ] યહ માનતા હૈ કિ [જીવયામિ ] મૈં પર જીવોંકો જિલાતા હૂઁ [ચ ] ઔર [પરૈઃ સત્ત્વૈઃ ] પર જીવ [જીવ્યે ચ ] મુઝે જિલાતે હૈં, [સઃ ] વહ [મૂઢઃ ] મૂઢ ( – મોહી) હૈ, [અજ્ઞાની ] અજ્ઞાની હૈ, [તુ ] ઔર [અતઃ વિપરીતઃ ] ઇસસે વિપરીત (જો ઐસા નહીં માનતા, કિન્તુ ઇસસે ઉલ્ટા માનતા હૈ) વહ [જ્ઞાની ] જ્ઞાની હૈ .
ટીકા : — ‘પર જીવોંકો મૈં જિલાતા હૂઁ, ઔર પર જીવ મુઝે જિલાતે હૈં ’ ઇસપ્રકારકા અધ્યવસાય ધ્રુવરૂપસે ( – અત્યન્ત નિશ્ચિતરૂપસે) અજ્ઞાન હૈ . યહ અધ્યવસાય જિસકે હૈ વહ જીવ અજ્ઞાનીપનેકે કારણ મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈ; ઔર જિસકે યહ અધ્યવસાય નહીં હૈ વહ જીવ જ્ઞાનીપનેકે કારણ સમ્યગ્દૃષ્ટિ હૈ .
ભાવાર્થ : — યહ માનના અજ્ઞાન હૈ કિ ‘પર જીવ મુઝે જિલાતા હૈ ઔર મૈં પરકો જિલાતા હૂઁ’ . જિસકે યહ અજ્ઞાન હૈ વહ મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈ; તથા જિસકે યહ અજ્ઞાન નહીં હૈ વહ સમ્યગ્દૃષ્ટિ હૈ ..૨૫૦..
અબ યહ પ્રશ્ન હોતા હૈ કિ યહ (જીવનકા) અધ્યવસાય અજ્ઞાન કૈસે હૈ ? ઇસકા ઉત્તર કહતે હૈં : —