Samaysar-Hindi (Gujarati transliteration). Gatha: 257-258 Kalash: 169.

< Previous Page   Next Page >


Page 386 of 642
PDF/HTML Page 419 of 675

 

સમયસાર
[ ભગવાનશ્રીકુન્દકુન્દ-
(વસન્તતિલકા)
અજ્ઞાનમેતદધિગમ્ય પરાત્પરસ્ય
પશ્યન્તિ યે મરણજીવિતદુઃખસૌખ્યમ્
.
કર્માણ્યહંકૃતિરસેન ચિકીર્ષવસ્તે
મિથ્યા
દ્રશો નિયતમાત્મહનો ભવન્તિ ..૧૬૯..

જો મરદિ જો ય દુહિદો જાયદિ કમ્મોદએણ સો સવ્વો . તમ્હા દુ મારિદો દે દુહાવિદો ચેદિ ણ હુ મિચ્છા ..૨૫૭.. જો ણ મરદિ ણ ય દુહિદો સો વિ ય કમ્મોદએણ ચેવ ખલુ . તમ્હા ણ મારિદો ણો દુહાવિદો ચેદિ ણ હુ મિચ્છા ..૨૫૮.. પુનઃ ઇસી અર્થકો દૃઢ કરનેવાલા ઔર આગામી કથનકા સૂચક કાવ્ય કહતે હૈં :

શ્લોકાર્થ :[એતત્ અજ્ઞાનમ્ અધિગમ્ય ] ઇસ (પૂર્વકથિત માન્યતારૂપ) અજ્ઞાનકો પ્રાપ્ત કરકે [યે પરાત્ પરસ્ય મરણ-જીવિત-દુઃખ-સૌખ્યમ્ પશ્યન્તિ ] જો પુરુષ પરસે પરકે મરણ, જીવન, દુઃખ, સુખકો દેખતે હૈં અર્થાત્ માનતે હૈં, [તે ] વે પુરુષ[અહંકૃતિરસેન ક ર્માણિ ચિકીર્ષવઃ ] જો કિ ઇસપ્રકાર અહંકારરસસે ક ર્મોંકો કરનેકે ઇચ્છુક હૈં (અર્થાત્ ‘મૈં ઇન કર્મોંકો કરતા હૂઁ’ ઐસે અહંકારરૂપ રસસે જો ક ર્મ ક રનેકીમારને-જિલાનેકી, સુખી-દુઃખી ક રનેકી વાઁછા ક રનેવાલે હૈં) વે[નિયતમ્ ] નિયમસે [મિથ્યાદૃશઃ આત્મહનઃ ભવન્તિ ] મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈ, અપને આત્માકા ઘાત ક રનેવાલે હૈં .

ભાવાર્થ :જો પરકો મારને-જિલાનેકા તથા સુખ-દુઃખ કરનેકા અભિપ્રાય રખતે હૈં વે મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈં . વે અપને સ્વરૂપસે ચ્યુત હોતે હુએ રાગી, દ્વેષી, મોહી હોકર સ્વતઃ હી અપના ઘાત કરતે હૈં, ઇસલિયે વે હિંસક હૈં .૧૬૯.

અબ ઇસી અર્થકો ગાથાઓં દ્વારા કહતે હૈં :

મરતા દુખી હોતા જુ જીવસબ કર્મ-ઉદયોંસે બને .
‘મુઝસે મરા અરુ દુખિ હુઆ’ક્યા મત ન તુઝ મિથ્યા અરે ? ..૨૫૭..
અરુ નહિં મરે, નહિં દુખિ બને, વે કર્મ-ઉદયોંસે બને .
‘મૈંને ન મારા દુખિ કરા’ક્યા મત ન તુઝ મિથ્યા અરે ? ..૨૫૮..

૩૮૬